Turks rapport over banden staat en maffia

Van onze redactie buitenland AMSTERDAM - De Turkse staat en extreem-rechtse criminele bendes hebben de afgelopen jaren nauw samengewerkt. Dat staat in een officieel rapport waarvan delen gisteren door Turkse kranten zijn gepubliceerd.

Het is nog onduidelijk of het rapport voldoende tegemoet komt aan de wensen van het grote publiek, dat hunkert naar opening van zaken. In Turkije heerst de sterke overtuiging dat er een gigantische doofpot-operatie aan de gang is.

Susurluk

Het onderzoek is uitgevoerd door de speciale onderzoeker Kutlu Sava, naar aanleiding van het zogeheten Susurlukschandaal, dat in november 1996 losbarstte, en Turkije ongeveer drie maanden op zijn grondvesten deed schudden.

De beerput ging open na een ongeluk met een Mercedes bij het plaatsje Susurluk, in de buurt van het uitgaanscentrum Kuadasi bij de Egeïsche Zee. De inzittenden waren een topfunctionaris van de politie, een maffia-baas, een Koerdisch parlementslid en een schoonheidskoningin.

Wolven

Alleen het parlementslid overleefde. De toenmalige minister van binnenlandse zaken, een partijgenoot van oud-premier Tansu Çiller, bleek aan de maffiaklant een vals identiteitsbewijs te hebben geleverd. Zowel de minister als de verongelukte politiechef en maffiabaas waren in de jaren zeventig actief in de ultra-rechtse militie van de Grijze Wolven. Later bleek dat de maffiabaas in de jaren tachtig en negentig ook vuile klussen voor de geheime dienst had opgeknapt.

De lijfwachten van de politieman bleken een gokbaas te hebben vermoord. Ook waren ze de lijfwacht geweest van de topman van de organisatie die zich bezighoudt met de 'speciale oorlogvoering' tegen de Koerdische guerrilla-organisatie PKK. En daarmee had het Koerdische parlementslid, dat het ongeluk overleefde, weer nauwe banden.

Kranten besteedden destijds grote aandacht aan een rapport van de uiterst linkse politicus Dogu Perinçek, dat zeer belastend was voor Çiller en haar man. Die zouden aan het hoofd staan van een organisatie met bureaus in Washington en Tel-Aviv, waarin maffia's en geheime diensten samenwerkten. Çiller ontkende. Ze bleef tot nu toe buiten schot.

Volksheld

De huidige premier Mesut Yilmaz ontwikkelde zich tot een volksheld, door opening van zaken en bestraffing te eisen. Het leverde hem een pak slaag op in de lobby van een hotel in Budapest. De aandacht voor het Susurlukschandaal verflauwde pas in de vorige Ramadanmaand, toen er een conflict uitbrak tussen de militairen en de toenmalige fundamentalistische premier Erbakan.

Het nu uitgekomen rapport telt 120 bladzijden. Het is onduidelijk of het in zijn geheel zal worden vrijgegeven, het vermoeden bestaat dat al te pijnlijke gedeelten geheim zullen blijven. Uit wat er van het rapport bekend is geworden, blijkt dat de Turkse geheime dienst MIT en ook de politie enkele gezochte personen inzette bij ''bijzondere opdrachten'', onder andere het vermoorden van mensen die de PKK financieel steunden. Ook waren vijftien 'Grijze Wolven' betrokken bij een mislukte coup tegen de president van Azerbeidzjan, Geidar Alijev.