Leidster van VN-top verguisd en geprezen Vriend en vijand erkent dat Nafis Sadik de ziel van de conferentie was

CAIRO - Minister Pronk ziet in haar een kandidate voor de functie van secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Een bekende buitenlandse diplomaat noemt haar “een van de meest bekwame vrouwen die ik ken”.

“Ze bezit”, zegt weer een andere hoge bron, “een fenomenaal geheugen, heeft een duidelijke visie en weet politiek heel goed waar Abraham de mosterd haalt”. Maar er circuleren ook andere geluiden. “Heeft weinig bestuurlijk talent”. “Kan moeilijk delegeren”. “Accepteert geen kritiek”. “Is zeer autoritair”. “Gaat desnoods over lijken”. Zelf erkent ze: “Als je gegrepen bent door een ideaal is je ongeduld soms net iets te groot.”

In één ding bestrijdt niemand haar: dr. Nafis Sadik, uitvoerend directeur van het VN-Bevolkingsfonds, was de ziel van de conferentie in Cairo. Niet alleen de afgelopen negen dagen, maar gedurende de lange tijd dat de bevolkingsconferentie van de VN werd voorbereid. Sinds haar benoeming, in juni 1990, tot secretaris-generaal van de Internationale conferentie voor bevolking en ontwikkeling ICPD, heeft ze haar niet geringe energie ingezet om van dit mondiale gebeuren een succes te maken. Vanaf het begin drukte ze er haar stempel op.

Het is haar in elk geval gelukt de situatie van vrouwen in het centrum van de beraadslagingen te krijgen. Dat heeft dr. Nafis Sadik, getrouwd en moeder van vijf kinderen, veel krediet bezorgd onder tal van vrouwenorganisaties over de hele wereld. Ze zien in haar iemand die zich niet alleen betrokken voelt bij hun wel en vooral wee, maar die weet hoe je dat op mondiaal niveau politiek moet vertalen zodat er ècht iets gebeurt.

Critici wijzen er echter op dat hierdoor het accent in Cairo wel heel erg op vrouwen en hun vruchtbaarheidsproblematiek kwam te liggen. De rol van de man bij het vraagstuk van de bevolkingsgroei is daardoor niet goed uit de verf gekomen. Hetzelfde geldt voor het fenomeen van de economische ontwikkeling, de tweede reden van de conferentie. Dat Sadik, geboren in India, jarenlang (1954-1963) als gynaecologe heeft gewerkt in Pakistan, een moslimland dat zeker niet voorop loopt in de vrouwenstrijd, speelt volgens sommigen bij die preoccupatie een niet te onderschatten rol. “Dat stimuleert haar feminisme”.

Wie haar biografie leest, komt onder de indruk van de functies die ze heeft bekleed, de boeken die ze schreef. Nafis Sadik was directeur-generaal van de Pakistaanse raad voor gezinsplanning voordat ze in 1971 doorschoof naar de bevolkingstak van de VN. Daar geeft zij sinds 1987 leiding aan een wereldwijde staf van 800 ambtenaren, van wie 44 procent vrouwen. De hartoperatie die ze moest ondergaan, duidt er op dat ze het zich meer aantrekt dan ze naar buiten laat zien.