'Met porno maak je geen kunst'

ROTTERDAM - Emile Fallaux, de vorige directeur van het Filmfestival Rotterdam, schiep er groot genoegen in zijn publiek te schokken met films die de 'goede zeden' en 'goede smaak' tarten. Fallaux' opvolger, Simon Field, voert de wansmaak minder hoog in zijn vaandel.

Toch zijn er ook dit jaar in Rotterdam weer enkele - door het publiek zeer gewaardeerde - films te zien waar 'brave burgers' aanstoot aan zullen nemen. De auto-seks in Cronenbergs al veel besproken 'Crash' staat niet alleen.

Het Filmfestival zet zijn bezoekers nog veel meer extremiteiten voor.

“Een harde porno-foto die gepresenteerd wordt als kunst. Dat is heel, heel gevaarlijk. Ideologisch gezien. Wanneer je alle stront van de wereld vreet die pretendeert kunst te zijn, verdwijnen alle normen. Je kunt met porno geen kunst maken.” Met deze woorden distantieerde de Georgische regisseur Otar Iosseliani, die in Rotterdam zijn nieuwe film 'Brigands' presenteerde, zich van een kleurenfoto van Andres Serrano op de voorpagina van de dagkrant van het festival.

Op de door Iosseliani gewraakte foto steekt een in onbestemde verten starende dame in een zwarte jurk haar vuist diep in de aars van een geheel ontklede jongeman, die onbevangen in de camera blikt. Iosseliani's verontwaardiging valt te billijken. De prominent gepresenteerde foto moest het publiek attenderen op een onbeduidend video-filmpje: 'Andres Serrano: a history of sex' van de Nederlandse filmmakers Brigit Hillenius en Marten Rabarts. Daarin stroopt de in de museumwereld momenteel geadoreerde Amerikaanse fotograaf Serrano de Amsterdamse pornowereld af op modellen die bereid zijn bizarre seksuele handelingen voor zijn camera te vertonen.

Serrano's speurtocht levert alleen maar truttige porno-plaatjes op van bijvoorbeeld een oud bloot dametje dat verlekkerd lurkt aan het geslachtsdeel van een fruitige jongeman. Andere bizarriteiten waarop Hillenius, Rabarts en Serrano de kijkers menen te moeten vergasten zijn ondermeer een bloot meisje bij een paardenpenis in erectie en een jonge vrouw die haar blaas ledigt in de mond van een dorstige blonde knaap. Het is weer eens wat anders... en vooral een lekkere blikvanger voor het trendy Groningse museum dat binnenkort foto's van Serrano exposeert.

Veel zinniger bleek de debuutfilm 'Tesis' van de Chileense Spanjaard Alejandro Amenábar (1972): een thriller rond het fenomeen van de snuff-movie: video-films waarin hoofdzakelijk vrouwen voor het camera-oog 'echt' gemarteld, seksueel misbruikt, op gruwelijke wijze vermoord en/of in mootjes gehakt worden.

Als thriller stelt 'Tesis', die ruim twee uur duurt, niet veel meer voor dan een lange en erg spannende aflevering van 'Tatort' of 'Der alte'. In het begin en eind van zijn film weet Amenábar echter perfect te verbeelden dat mensen nu eenmaal geobsedeerd zijn door allerlei wansmakelijke extremiteiten.

In de openingsbeelden kan het hoofdpersonage, dat in een snuff-movie-schandaal verwikkeld zal raken, haar ogen nauwelijks afhouden van de gruwelijk verminkte resten van een man die voor de trein sprong. Nadat ze zelf bijna afgeslacht werd in een snuff-movie loopt ze in de slotbeelden door een ziekenhuis. In alle kamers die ze passeert, kijken de patiënten naar de tv. Er wordt een snuff-movie vertoond, gemaakt door de perverse lieden waar zij net aan ontsnapte.

Met zijn openings- en slotbeelden geeft Amenábar precies aan waarom verre van perfecte films als de zijne, 'Crash' en 'Andres Serrano: a history of sex' ons toch mateloos fascineren. Allemaal zullen we, hoe dan ook, eens het leven laten; iedere ademtocht is een zinloze daad van verzet tegen die onvermijdelijkheid.