Ted Hughes verbreekt met dichtbundel zijn langdurig zwijgen over Sylvia Plath

Van onze kunstredactie AMSTERDAM - 'Een van de best bewaarde literaire geheimen van deze eeuw' en 'een donderslag uit het niets'. In Britse literaire kringen is grote opwinding ontstaan nu de dichter Ted Hughes in een verzameling gedichten na vijfendertig jaar eindelijk het stilzwijgen heeft doorbroken over het leven en de zelfmoord van zijn ex-vrouw Sylvia Plath.

Zaterdag drukte de Times een aantal van de gedichten af, die onder de titel 'Birthday letters' op 29 januari zullen verschijnen, en liet Times-criticus en dichter Andrew Motion er zijn oordeel over uitspreken. Motion was duidelijk verpletterd door de 88, sterk verhalende gedichten die Hughes verspreid over de afgelopen drie decennia schreef over een van de meest tragische liefdesgeschiedenissen van deze eeuw. “There is nothing like it in literature”, aldus Motion. “Iedereen die in de terughoudendheid van Hughes een bewijs meende te zien van zijn hardheid zal onmiddellijk zien hoe hardvochtig men zelf is geweest. Dit boek is geschreven door iemand die geobsedeerd is, bedroefd, iemand die diep liefheeft.”

De Brit Ted Hughes en de Amerikaanse Sylvia Plath behoren tot de belangrijkste naoorlogse dichters. Ze ontmoetten elkaar in 1956, trouwden vrijwel meteen, en kregen twee kinderen. Toen Plath in 1963 op dertigjarige leeftijd zelfmoord pleegde, wezen beschuldigende vingers al snel in de richting van Hughes. Hij had haar kort daarvoor verlaten voor een nieuwe liefde, Assia Wevill, en zou verantwoordelijk zijn voor haar geestelijk lijden. Vooral in de Verenigde Staten werd de schrijfster van de autobiografische roman 'The bell jarr' (1962) en de dichtbundel 'Colossus' (1960) tot een bevroren icoon voor de verraden vrouw. Haar lijden werd publiek bezit, feministen hakten de naam van Hughes uit haar grafsteen in Yorkshire en zelfs een paar jaar geleden nog, zo schrijft Andrew Motion, werd Hughes in Australië op het vliegveld opgewacht door een groepje demonstrerende vrouwen die hem ervan beschuldigden Plath 'vermoord' te hebben.

Een zeker fase in het feminisme, een golf van politieke correctheid en de bereidheid om gedichten te lezen als transcripties van het echte leven hebben ertoe bijgedragen dat rond het werk van Plath hoge muren werden opgetrokken, aldus Motion - daarbij wat het laatste betreft uit het oog verliezend dat hij in zijn jubelzang op Hughes' werk in feite hetzelfde doet.

Verdedigers van Hughes hebben er altijd op gewezen dat Plath al vóór ze hem leerde kennen, in 1953, een zelfmoordpoging had gedaan. De dood had een grote aantrekkingskracht op haar. “Dying is an art. like everything else. I do it exceptionally well”, schreef ze.

Ondertussen deed Hughes, die in 1984 werd benoemd tot hofdichter, er wat zijn verhouding met Plath betrof consequent het zwijgen toe. Hij schreef alleen brieven naar de pers als er feitelijke onwaarheden omtrent hun beider levens de wereld in werden gestuurd. Niet verwonderlijk dus, dat 'Birthday letters' als een bom is ingeslagen. Zelfs de beste vrienden van Hughes waren niet op de hoogte van het dichterlijke levenswerk waarmee hij nu naar buiten treedt. Over de eerste keer dat hij haar zag - op een foto - schreef Hughes het volgende gedicht:

First sight, first snapshot isolated Unalterable, stilled in the camera's glare Taller Than ever you were again. Swaying so slender It seemed your long, perfect, American legs Simply went on up. That flaring hand, Those long, balletic, monkey-elegant fingers. And the face - a tight ball of joy. I see you there, clearer, more real Than in any of the years in its shadow - As if I saw you that once, then never again.