Geheim wapen van CDA werkte niet

DEN HAAG - Het geheime wapen van Frans Jozef van der Heijden werkte niet. In een poging minister Sorgdrager van Justitie in de hoek te drijven, toverde de CDA-woordvoerder gisteren vertrouwelijke correspondentie over de ontslagprocedure van procureur-generaal Van Randwijck uit zijn binnenzak. De onverwachte manoeuvre leverde Van der Heijden alleen maar kritiek op van de rest van de Tweede Kamer.

Van der Heijden moest na het debat toegeven dat hij wellicht te lang geheimzinnig bleef doen, omdat zijn betoog tegen de geplaagde D66-bewindsvrouw daardoor uiteindelijk minder geloofwaardig werd. Dat hij zijn collega-Kamerleden, ook uit andere oppositiepartijen, tegen zich in het harnas joeg, maakte de positie van het CDA in het debat zwakker. Sorgdrager kwam geen moment in gevaar. Toch bleef Van der Heijden na afloop laconiek: “Jammer, er zat niet meer in.”

Het CDA maakte zichzelf tot onderwerp van een pikante discussie, omdat Van der Heijden de minister bestreed op basis van geheime stukken die hij had opgeduikeld over de onderhandelingen tussen de advocaat van Van Randwijck en de top van het departement van Justitie. Uit die papieren concludeerde het CDA-Kamerlid dat Van Randwijck zijn ontslag met gouden handdruk wel degelijk kreeg onder de vlag van een ingrijpende reorganisatie in het college van procureurs-generaal. Dat was iets wat Sordrager nu juist bestreed. Zij hield vol dat Van Randwijck weg moest omdat hij, deels buiten zijn schuld, geen gezag meer had in het ressort Amsterdam.

Wat de Kamerleden dwars zat, was dat Van der Heijden bleef citeren uit vertrouwelijke stukken, die verder voor niemand controleerbaar waren. Puur formeel was daar niets fout aan, maar daardoor bestookte hij de minister wel met oncontroleerbare argumenten. “Het CDA baseert zich op feiten die wij niet kennen”, klaagde PvdA-woordvoerster Kalsbeek. Ook de andere paarse coalitiefracties VVD en D66 vonden het niet chique dat het CDA-Kamerlid méér zei te weten dan de rest van het parlement, zonder het bewijs daarvoor op tafel te leggen. Toch bleef Van der Heijden bij zijn weigering de correspondentie aan de andere Kamerleden te overhandigen.

Het bleef niet bij gesputter in de drie regeringsfracties. Van der Heijden kreeg het ook aan de stok met de andere oppositiepartijen. Opmerkelijk was dat vooral de Socialistische Partij hem onder de neus wreef dat hier een riskant spelletje werd gespeeld ten koste van de 'geloofwaardigheid' van het parlement. SP-fractieleider Marijnissen, toch ooit geducht om zijn buiten-parlementaire acties, over de geheimzinnigheid van zijn CDA-collega: “Waar gaat het u nu eigenlijk om? Het draait hier toch om de waarheidsvinding? Daarom moet u die stukken gewoon aan ons geven.” Opnieuw was Van der Heijden niet te vermurwen. De Van Randwijck-correspondentie bleef in zijn binnenzak.

De SP had al eerder in het debat hard uitgehaald naar het CDA en GroenLinks, die gisteren in hun oppositierol Sorgdrager nogmaals probeerden te confronteren met het spook van Van Randwijck. Voor Marijnissen was het echter een debat van niks. De kwestie van de gouden handdruk was in zijn ogen nu eenmaal een gelopen zaak.

Marijnissen: “Het is geen geheim dat de SP dit kabinet wil weghebben. De gouden handdruk voor Van Randwijck is schandalig. Maar dit debat had van ons niet gehoeven.” De nieuwe poging van het CDA en Groenlinks om Sorgdrager aan te vallen was volgens hem bij voorbaat zinloos, omdat het alleen nog maar ging om futiliteiten in de onderhandelingen met Van Randwijck. De SP'er koos daarmee voor een handige wending in het debat en trok daarbij alle registers open: “Het volk crepeert onder het paarse kabinet. De armoede grijpt om ons heen. Er is genoeg reden om daar een strakke oppositie tegen te voeren. Maar op deze manier is de oppositie alleen maar contra-produktief. Want het effect is dat paars in dit debat goed weg komt. En het wapen van de oppositie zal weer botter zijn geworden.”

Die laatste conclusie trok Marijnissen niet alleen. Ook het SGP-Kamerlid Van de Berg kwam tot de slotsom dat vooral het CDA zichzelf had overschreeuwd. “Dit debat was slecht voor het gezag van de oppositie.”