Kloosterling leeft met vergrootglas

'Heer, ontferm U over ons', zondag, 21.21-22.26 uur, Ned. 3.

Het aantal priesterwijdingen is ook te tellen op de vingers van een hand. Onder degenen die de kloosters nog bevolken neemt de vergrijzing schrikbarend toe, nu jonge aanwas uitblijft. Die ontwikkeling brengt grote problemen met zich mee. Velen slagen er niet meer in zieke en hulpbehoevende medebroeders en -zusters de zorg te geven die nodig is, wat vroeger algemeen gebruikelijk was. In die leemte voorziet 'De Beyart'. Dit klooster van de Broeders van Maastricht heeft een bestemming gekregen als bejaardenoord voor kloosterlingen. Beroepskrachten van buiten verzorgen de bewoners.

'De Beyart' is niet het enige, maar wel het grootste bejaardenklooster in ons land. Het wordt bevolkt door 120 broeders en sinds enige tijd ook door twintig zusters karmelietessen. Zij beschikken over een eigen vleugel.

Thomas Doebele en Maarten Schmidt, het door indringende documentaires befaamd geworden duo, hebben het leven in 'De Beyart' als uitgangspunt genomen om te laten zien hoe de vlag er in de kloosters bijhangt. Terwijl ze aan hun film werkten overleed een van de broeders. Dat gebeuren, in zekere zin symbolisch voor de hele gang van zaken, loopt nu als een rode draad door de documentaire 'Heer, ontferm U over ons'.

Het personeel reageert verdrietig op het overlijden van broeder Theo. Hij heeft een actief leven achter zich in het onderwijs. Als bewoner van 'De Beyart' heeft hij zich doen kennen als een joviale man. De kloostergemeenschap houdt de uitvaart in eigen beheer. Zo komen de bloemen uit de eigen tuin. Als broeder Theo is opgebaard komt medebroeder Rogier afscheid nemen. Mijmerend bij de kist verzucht hij: “Theo, ik kom je goeiendag zeggen. Jij weet het nu of jij weet het niet”.

Broeder Rogier is niet de enige die er eerlijk voor uitkomt dat hij momenten van twijfel heeft. Een van de andere bewoners van 'De Beyart' onthult dat sommige kloosterlingen op hun sterfbed door een diep dal gaan en hun leven als 'zinloos' typeren. Het is heel moeilijk de moed erin te houden als je duidelijk ziet dat het ideaal waarvoor je je veel hebt ontzegd geen weerklank meer vindt. Dan ontkom je er niet aan jezelf af te vragen of de keuze van weleer de juiste is geweest.

In de kerkdienst waarin broeder Theo wordt herdacht gaat de geestelijke leider van 'De Beyart' in op die vragen. “Wij zijn een snel verouderend gezelschap geworden. Het zou normaal zijn als wij het roer aan anderen zouden kunnen overgeven. Maar die anderen zijn er niet en onze gemeenschap zal over enige tijd hier niet meer zijn. Wij zien in de ogen van de kinderen en kleinkinderen in onze families, die voor een groot deel van kerk en geloof vervreemd zijn, het ongeloof in de zinvolheid van dit levensoffer. Maar ook het verwerken van de negatieve zijden van het oud worden kan gebeuren in geloof.”

Zuster Madeleine probeert haar roeping te verklaren. Zij moet echter toegeven dat ze het zelf ook niet begrijpt. Het kloosterleven is leven met een vergrootglas. Madeleine: “Het vraagt veel van een mens. Ik heb veel moeten opgeven, maar ik ben er geestelijk rijker door worden. Je weet je door God gekozen, maar in het begin heb ik erg tegengesputterd.”

Thomas Doebele zegt, nu hij wat afstand heeft genomen van zijn onderwerp, dat hem de eerlijkheid van de kloosterlingen heeft getroffen. “Die mensen zijn er in mijn ogen alleen maar door gegroeid. Door twijfel te erkennen worden mensen alleen maar sterker.” Maarten Schmidt werd vooral getroffen door het hechte gemeenschapsleven in 'De Beyart'.