'Dakvorst' is de schrik voor de oprechte kattenliefhebber

'Dakvorst': vanavond om 20.18 uur, Nederland 3, in de NPS-serie 'Novellen'.

In de serie 'Novellen', met korte films van jonge Nederlandse regisseurs, vertoont de NPS vanavond 'Dakvorst', een film zonder dialoog van de Utrechtse filmmaker en scenarioschrijver Mathijs Geijskes. 'Dakvorst' draait om een man die de alledaagse werkelijkheid is ontvlucht door zich boven de grauwe stad te verheffen.

Niemand weet dat hij tussen de schoorstenen van de daken met een van afvalhout in elkaar getimmerd huisje en zelfs een kleine groententuin een geheel eigen wereld heeft gecreëerd. Ook om te eten hoeft hij het dak niet te verlaten: elke dag passeert er wel een goedgevulde 'Minet', die hij na een korte achervolging de keel kan afsnijden. Met zichtbaar genoegen hangt hij het riempje van de poes als een soort trofee bij de vele riempjes van haar onfortuinlijke soortgenoten en rijgt het dier aan het spit. Beneden wapperen inmiddels steeds meer postertjes met signalementen van vermiste poezen en katers. Mededogen heeft de dakvorst slechts met een vleugellamme duif, die hij liefdevol verzorgt. Het kost niet veel moeite in die gemankeerde vogel de dakvorst zelf te herkennen.

Zijn afgezonderde dakleven krijgt een andere wending op het moment dat een jonge vrouw het dak van haar nieuwe woning komt inspecteren. Ook haar lijkt het daarboven, waar in tegenstelling tot beneden de zon altijd schijnt, wel te bevallen. De man ziet haar eerst als een bedreiging, maar raakt langzaam gefascineerd door zijn bezoekster. Hij vergeet echter dat ze deel uit maakt van de wereld die hij heeft willen ontvluchten: een ontmoeting moet onherroepelijk op een botsing uitlopen.

Mathijs Geijskes richtte, na zijn studie theater- en filmwetenschap, met medestudenten het schrijverscollectief 'Complot' op. Daarmee nam hij deel aan 'De achtbaan', een Avro-project waar jonge cineasteneen eigen produktie kunnen maken. Het idee voor 'Dakvorst' ontstond op een zonnige middag op het dakterras van een vriend in Utrecht, die wel eens via de daken op bezoek ging bij kennisen, een paar huizen verderop. Geijskes: “Ik bedacht ineens dat er boven de stad een zee van ruimte bestaat waar niemand iets mee doet. Waarom eigenlijk niet? Waarom zou hier niemand wonen, en stel je voor dat er al jaren iemand woont zonder dat je het in de gaten hebt. Over dat gegeven ben ik verder gaan fantaseren.”

Geijskes koos ervoor een zwijgende film te maken. Hij grijpt deze vertelvorm aan voor slapstick-achtige scenes; de pizzabezorger die uitglijdt over de van de dakrand naar beneden gevallen scheerzeep. Vervolgens zien we hoe een smakelijke pizza via een vishengel naar boven verdwijnt. De grimmige benedenwereld in 'Dakvorst' doet sterk denken aan de onwerkelijke, decor-achtige buitenwereld in de films van Alex van Warmerdam. Geijskes geeft de afgestompte kantoormeute weer als een marcherend leger, mannen dragen hoofdzakelijk grijze regenjassen, vrouwen meestal krulspelden.

De keuze voor een film zonder dialoog - hij noemt het zelf een 'filmische impressie' - komt volgens Geijskes logisch voort uit het verhaal. “Het gegeven is heel geschikt voor een zwijgende film omdat die man helemaal geen contact heeft met de wereld beneden, en de mensen daar onderling ook niet. Ze lopen langs of over elkaar heen. Daarnaast wilde ik graag experimenteren, terug naar de essentie van film. Voor mij is de voorwaarde voor een goede film dat je met beelden een verhaal vertelt, dat het niet iets is wat je op de radio zou kunnen uitzenden of in een theater zou kunnen laten zien.”