Geen klaterende primeurs op 50-jarige AutoRai

Het wordt weer druk op en rond het Amsterdamse Europaplein. Komende donderdag begint de AutoRai (officieel: Amsterdam AutoRAI 97) en dat betekent dat bijna een half miljoen mensen zich tot en met zondag 16 februari zullen vergapen aan een stoet van automobielen. Het motto van deze Autorai - It's Showtime is niet erg origineel. Bijzonder is deze AutoRai wel, want het is de vijftigste aflevering.

De eerste editie was in 1899, al was toen van Rai nog geen sprake en van een autotenstoonstelling eigenlijk ook niet. Rijwielen vormden de hoofdmoot van de exhibitie die werd gehouden in het Paleis voor Volksvlijt aan het Amsterdamse Frederiksplein, de plek waar nu De Nederlandsche Bank staat. Het aantal tentoongestelde automobielen was beperkt tot drie. Geen wonder, want ach, wat was in die dagen het belang van de auto? Het was nog drie jaar geleden dat de fotograaf Adolph Zimmermans als eerste Nederlander een auto kocht en er van Arnhem naar Den Haag mee tufte.

Ook in 1900 was de belangstelling voor de uitgestalde automobielen - er stonden er nu 19, waaronder de eerste Spyker - en tweewielers niet bijster groot. Zo'n 6 500 mensen namen een kijkje in het Paleis voor Volksvlijt, dat een aantal jaren later overigens in vlammen zou opgaan. Maar geleidelijk aan nam de interesse van het grote publiek toe. In 1907, toen er naast automobielen en rijwielen ook motorboten te zien waren, passeerden 23 704 mensen de kassa's van het Paleis.

Na de Eerste Wereldoorlog groeide de autotentoonstelling uit tot een flink evenement. In 1931, midden in de grote economische crisis, keken er zo'n 100 000 mensen naar de uitgestalde waar. Fietsen waren toen al niet meer te zien. Ook in latere jaren stonden er alleen gemotoriseerde vervoermiddelen in het Rai-gebouw aan de Ferdinand Bolstraat, de nieuwe locatie van de tentoonstelling. Meestal waren dat automobielen en motorrijwielen. In 1936 kwamen daar nog kampeerwagens, en eenmalig, landbouwtrekkers en vliegmachines bij.

Echt groot werd de AutoRai in de jaren zestig, toen de auto langzamerhand binnen het bereik van de gewone man kwam. In 1961 passeerde het bezoekersaantal voor het eerst de 300 000, vier jaar later al de 400 000. Het absolute topjaar was 1983 toen er, volgens gegevens van de Rai, 553 247 bezoekers waren. Het oude Rai-gebouw aan de Ferdinand Bol was er toen al een tijdje niet meer. Net als het Paleis voor Volksvlijt was ook 'de oude Rai' ten prooi gevallen aan vlammen.

Terugblik Zo'n vijftigjarig jubileum leent zich voor een terugblik en gelegenheid tot terugblikken is er dan ook. In het paviljoen 'vijftigste Autorai', op het balkon aan de zuid-westzijde van de Europahal, staat een dertiental klassiekers, zoals de Bugatti Brescia uit 1923, een Peugeot 301 uit 1934 (uitgerust met een elektrisch wegvouwend dak), een Panhard Pl 17 uit 1946 (de eerste in serie geproduceerde aluminium-auto), een Lancia Aurelia uit 1956 (de eerste kleine zes-cilindermotor), een Citroën DS uit 1956 (commentaar overbodig) en natuurlijk een Daf 600 Variomatic.

Net als vorig jaar is er ook een Droomgarage, dit keer gewijd aan cabriolets, waar bezoekers overigens wel vijf gulden extra voor moeten betalen. Klapstuk daar is de Duessenberg J Murphy Berline Convertible Sedan (alleen de naam al) uit 1929. Greta Garbo, Cary Cooper en Clark Gable pleegden zich ooit in een Duessenberg, het sjiekste wat Amerika in de jaren dertig op autogebied te bieden had, voort te (laten) bewegen. Verder staat er in de Droomgarage onder meer een Bentley uit 1929, een MG TA Park Ward Drophead Coupé (over namen gesproken) uit 1936 en een Zil 111, het Russische slagschip waar de bonzen van de communistische partij zich in lieten vervoeren. Een cabrio-uitvoering van de Fiat 500 staat er trouwens ook.

Nog nieuws op de AutoRai? Echt klaterende primeurs zijn er niet. BMW showt de wereld voor het eerst de touring-versie van de bekende 5-serie. De 323 P (hatchback) van Mazda is voor het eerst in Europa te zien. Datzelfde geldt voor de nieuwe Galant van Mitsubishi, de Galant stationwagon, de nieuwe Jeep Cherokee turbo diesel en de CLK-coupé van Mercedes Benz. Ford toont de Ka, een prototype met een futuristische uitstraling. Nieuw is ook de Indigo 3000 van Jösse Car, een Zweeds ontwerp dat te zien is in het Design-paviljoen, waar een aantal ontwerpstudio's tonen hoe zij denken over het automobiel van de toekomst. Enigszins nieuw is ook de Smile, de in opdracht van Greenpeace verbouwde Renault Twingo, die een gemiddeld verbruik heeft van ongeveer 1 op 30.

Elektrisch Over toekomst gesproken, in het Electric City paviljoen (in de Noordhal) staan elektrisch aangedreven auto's, waaronder de EV 1 van General Motors, een auto die sinds december vorig jaar in de VS te koop is bij een beperkt aantal dealers. Ook Fiat, Renault, Peugeot (de Peugeot 106 Electrique wordt al in serie gemaakt), Citroën, Audi en Suzuki showen elektrische modellen. Omdat er inmiddels wat te kiezen valt, kiest een jury op 12 februari de Elektrische auto van het jaar.

Nog meer toekomst. Blaupunkt, Philips en Alpine hopen dit jaar op de doorbraak van de navigatiesystemen, boordcomputers in de auto die aangeven hoe je het best van a naar b kunt rijden. Het systeem zit al standaard in één van de grootste BMW-modellen. Dat die doorbraak er in 1997 niet komt, is nu al zeker, want voorlopig zijn de systemen vooral prijzig. Blaupunkt rekent 7 813 gulden (inclusief btw, maar exclusief montage), Philips en Alpine maken de prijzen in mei bekend. De fabrikanten verzekeren echter dat de navigatiesystemen ter zijner tijd standaard in alle auto's zullen zitten. Ooit.

Alcohol In de Amstelhal is een speciale stand gewijd aan zuinig rijden. Er is informatie te krijgen over zaken als cruise-control (het instellen van de snelheid van de auto zodat het gaspedaal niet hoeft te worden gebruikt) en de econometer, die aangeeft of een automobilist wel of niet zuinig rijdt.

In de toekomst kunnen auto's wellicht ook worden uitgerust met een alcoholmeter. Renault heeft zo'n meter ontwikkeld: wie met een alcoholwalm achter het stuur gaat zitten, krijgt op zijn dashboard een seintje dat er sprake is van een walm. Natuurlijk zou het pas echt veiliger worden op de wegen als het Renaultje in zo'n geval gewoon dienst zou weigeren. Maar ja, welke Fransman koopt dan nog een Renault.

Nog futuristischer zijn apparaatjes die de snelheid van de auto van buiten af kunnen beïnvloeden. Zo'n apparaatje geeft, bijvoorbeeld bij het binnenrijden van de bebouwde kom, een signaal aan de auto die daarop meteen 50 kilometer gaat rijden, wat de automobilist ook doet. Over enkele jaren zal dit systeem in een Tilburgse nieuwbouwwijk worden beproefd, zo is althans het plan. Wordt dit systeem ooit werkelijkheid op de vaderlandse wegen? Zijn snelheidsovertredingen over een jaar of tien, twintig uitgesloten? Tegenstanders zullen ongetwijfeld stellen dat de individuele vrijheid geweld wordt aangedaan met zo'n systeem. En de voortanders zullen erop wijzen dat er toch niks mis is met apparatuur die ervoor zorgt dat automobilisten zich simpelweg aan de regels houden.