Van den Hoogenband komt weer fractie tekort

PERTH - Gelijke klasseringen, uiteenlopende gevoelens. In de Olympische finale 100 meter vrije slag lanceerde Pieter van den Hoogenband zich tussen de grote mannen en voelde hij ondanks de vierde plaats euforie. In Perth werd ten overvloede bevestigd dat de laatste meter naar de top niet slechts drijvend op talent kan worden gemaakt.

Voor het goedmaken van de zeshonderdste van een seconde die hem gisteren scheidde van het erepodium, zal hij zich tot Sydney 2000 nog heel wat opofferingen moeten getroosten. Temidden van de WK-ambiance die op Van den Hoogenband zo'n enorme indruk maakt en hongerig door het zilver en brons dat hij deze week reeds won, is het makkelijk dat goede voornemen uit te spreken. Maar op de vroege ochtenden van koude wintermaanden zal coach Jacco Verhaeren nog vele donderpreken moeten afsteken om zijn talent in de juiste baan te houden.

Van den Hoogenband is geen trainingsdier, hetgeen in zijn jeugdcarrière geen probleem was. Hij won alles met speels gemak, zich erover verwonderend dat die ploeteraars achter hem wèl veel meer uren in zwembaden en krachthonken doorbrachten. Temidden van de grote namen is hij zich ervan bewust geworden wat hij mist. Na de Spelen van Atlanta permitteerde de Geldropper zich een jaar van flierefluiten, waarin hij tot overmaat van ramp ook nog eens zijn studie verknolde. “Als ik dat jaar gewoon door was gegaan, was ik sterker geweest. Daarom blijf ik nu doortrainen tot Sydney.”

Ook Alexander Popov, de enige èchte vedette die de zwemsport bezit, hield zich na zijn tweevoudige triomf in Atlanta afzijdig van het trainingsbassin, zij het gedwongen. Hij raakte in Moskou betrokken bij een vechtpartij en raakte zwaar gewond toen een mes van een meloenenverkoper long, nier en slagader raakte. Op last van hogerhand werd het vrije slagfenomeen in de Kremlin-kliniek door de beste chirurgen opgelapt. Tijdens de EK van Sevilla liet hij al zien weinig blijvende schade te hebben opgelopen; in Perth regeerde hij als vanouds door met 48,93 de vierde snelste tijd ooit te realiseren. Daarvoor nam Van den Hoogenband het petje af. “Voor Popov heb ik respect. Keer op keer staat hij er toch maar weer, terwijl ik dacht dat het eindelijk tijd was voor een pak op zijn flikker. Wonderbaarlijk goed zoals hij er weer bovenuit stijgt.”

Vanaf de Olympische Spelen van 1992 heeft de in Australië wonende Rus op alle belangrijke toernooien de 50 en 100 meter vrij gewonnen. Hij bleef zelfs stoïcijns toen in Atlanta het publiek zich tegen hem keerde, op het moment dat vlak voor de 100 meterfinale de nationale favoriet Gary Hall de boel met 'droogboksen' opruide. Van Hall had Popov in Perth geen last, terwijl hij samen met zijn Australische trainingsgenoot Michael Klim en de Zweed Lars Frolander tot zijn genoegen andere Amerikanen van het ereschavot hield. “Ik heb al hele generaties Amerikanen gehad. Ze komen en ze gaan weer, nog voor je beseft dat ze er zijn.”

In de traditionele tweestrijd met de Amerikanen zouden de Australiërs tijdens de Spelen in Sydney enige hulp van Popov wel kunnen gebruiken. Maar ofschoon de Rus zegt vermoedelijk niet meer definitief naar zijn geboorteland te zullen terugkeren, heeft hij een verzoek tot naturalisatie afgewezen. Wel duldt hij dat concurrenten onder zijn coach Gennadi Touretski trainen, de man die hij volgde naar het Australian Institute of Sport in Canberra. En die gisteren na de dubbelslag door Popov en Klim uitgeroepen tot beste coach van de wereld.

Beide zwemmers hebben nogal moeite gehad om met de als stug en streng bekend staande Touretske een goede relatie op te bouwen. Nu wordt de Rus door beiden als een vriend beschouwd. Popov overhandigde hem zelfs na zijn levensreddende operatie een van zijn gouden medailles van Atlanta. Klim, een geboren Pool die met zijn ouders in India, Duitsland en Canada leefde voordat het gezin zich definitief in Australië vestigde, noemt Touretski een ziener die de revolutie in het zwemmen wil ontketenen. “Het heeft me twee jaar gekost om hem te begrijpen en een goede relatie met hem op te bouwen, maar dat was het meer dan waard.”

Om met de onaantastbare concurrent in één team te trainen, acht Klim geen enkel probleem. “Ik race tegen de klok, niet tegen personen.” Voor Popov is het in zekere zin een motivatie nu het verzadigingspunt nadert. “Het is goed om iemand van een jongere generatie te zien die in staat is dezelfde dingen te doen als ik al een aantal jaren geleden deed. Michael is hongerig naar de overwinning, ik ben al enigszins over mijn hoogtepunt heen”, schertste hij gisteren. Klim: “Ik maal er niet om dat ik achter hem tweede ben geworden. Ik hoop samen met hem in Sydney nog verder voor de rest van de wereld te zitten.” Waarop Popov zich naar de nummer drie Frolander wendde: “Daar ga je.”

Van den Hoogenband mag zich de bewondering van Popov voor Klim aantrekken. De Australiër is slechts een half jaar ouder, maar heeft na Atlanta een enorme voorsprong opgebouwd, zowel op de 100 als 200 meter. Na de finale zei hij slechts één fout te hebben gemaakt, namelijk een zwakke afzet aan de overzijde van het bassin. Van den Hoogenband keerde vrijwel gelijk met leider Popov vlak voor Klim en zelfs een halve seconde voor Frolander. De snelle opening had zoveel energie gevergd, dat hij vervolgens werd opgevreten door de twee. Was in Atlanta de marge tot het brons van Borges nog elfhonderdste van een seconde, nu was de afstand met zeshonderdste helemaal miniem. “Dat mag niet gebeuren”, was de dooddoener.

Zelfs de prachtig zwemmende Popov voelt zich ondanks de steekpartij van 1996 beter geworden. Hij zegt dat de aanslag hem een sterkere motivatie heeft gegeven, maar ook zijn leven radicaal heeft veranderd en zelfs zijn gedrag beïnvloed. “Ik ben voorzichtiger geworden, mijn snelle auto heb ik bijvoorbeeld verkocht. Van zwemmen was ik ooit bezeten, maar het is al lang niet meer het belangrijkste in mijn leven. Ik weet precies wat ik later wil, maar dat houd ik nog even voor mezelf. Zelfs voor hedendaagse topatleten, moet sport worden beschouwd als een basis waarop je je toekomst moet bouwen. Het moet niet alles zijn en alles in de weg staan.”