Geen werk voor predikanten in Duitsland, licht tekort aan dominees in Nederland

Van onze kerkredactie AMSTERDAM - De werkloosheid onder Duitse net afgestudeerde predikanten is zo hoog dat de evangelisch-lutherse kerk in de regio Hannover jonge theologen sinds kort helpt, in een ander vakgebied aan het werk te komen.

Zo vertelde Gabriele Arndt-Sandrock, een predikante wiens werk eruit bestaat haar ongeveer 170 afgestudeerde collega's uit de regio te begeleiden bij het zoeken naar ander werk, aan het persbureau ENI dat zij theologen met succes laat solliciteren op het terrein van public relations, onderwijs, opvoeding en psychologie.

Het is altijd wennen om niet de baan te krijgen waar je van gedroomd hebt. Voor Duitse predikanten is dat extra zuur, want daar geldt de regel dat een dominee tot aan het pensioen een salaris uitbetaald krijgt, gemeente of geen gemeente.

Het overschot aan dominees heeft vooral te maken met de grote toeloop van theologie-studenten in Duitsland in de jaren zeventig en tachtig. Dat de kerken bezuinigen door predikantsplaatsen op te heffen speelt een ondergeschikte rol.

Dat blijkt ook uit de vergelijking met protestantse kerken in Nederland, waar eveneens gemeenten worden samengevoegd maar desondanks een tekort aan predikanten is, zowel onder gereformeerden als onder hervormden. Uit een recent onderzoek van het ROA (researchcentrum voor onderwijs en arbeidsmarkt) blijkt dat binnen een jaar of vijf een licht tekort aan predikanten te verwachten valt. De vergrijzing onder predikanten in Nederland is zo groot, dat het aantal theologiestudenten te laag is om hun wegens leeftijd uittredende collega's te vervangen.

Ook studiecoördinator G. Douma van de theologische universiteit Kampen, een van de twee plaatsen waar gereformeerde predikanten opgeleid worden, voorziet op korte termijn een licht tekort aan gereformeerde predikanten. Dr. Montsma, verbonden aan de faculteit godgeleerdheid van de Vrije Universiteit, deed onderzoek naar vraag en aanbod van hervormde en gereformeerde predikanten. Ook hij concludeert dat predikanten vrij gemakkelijk aan het werk kunnen komen.

Alleen binnen de Gereformeerde Bond, de rechtervleugel van de hervormde kerk, is de situatie voor de solliciterende theoloog minder riant. Daar is de belangstelling voor de opleiding zo groot, dat ondanks het flinke aantal predikantsplaatsen een licht overschot aan dominees dreigt.

Als gevolg van de teruglopende Duitse economie en als gevolg van de ontkerkelijking krijgen de Duitse kerken minder inkomsten uit de Kirchensteuer, die via de loon- en inkomstenbelasting van de kerkleden naar de kerken gaat. Van de kerkelijke uitgaven gaat 75 procent naar personeelskosten en de meeste kerken bezuinigen dan ook daar op. In heel Duitsland zijn zo'n duizend werkloze protestantse theologen.