Buurgemeenten passen nu voor stadsprovincie

Van een onzer verslaggeefsters AMSTERDAM - Er komt geen stadsprovincie Amsterdam als Amsterdam niet opgesplitst wordt. Dat zegt de overgrote meerderheid van de gemeenten, die samen met een opgedeeld Amsterdam de provincie hadden moeten vormen. De buurgemeenten reageren op de uitkomst van het referendum eergisteren waarbij 92 procent van de Amsterdammers nee zeiden tegen de opheffing van hun stad.

“Een stadsprovincie zonder opdeling van de stad Amsterdam is dus uitgesloten”, zei burgemeester Van Houwelingen van Haarlemmermeer gisteren. Die mening wordt gedeeld door de bestuurders van Amstelveen, Diemen, Edam-Volendam, Oostzaan, Waterland, Zaanstad en Zeevang. Volgens burgemeester Van Diepen van Amstelveen moeten de betrokken gemeenten nu een andere formule voor regionale samenwerking bedenken, “maar zonder nieuwe bestuursstructuren”.

Zijn collega Van Houwelingen van Haarlemmermeer is dat van harte met hem eens. “Ik ben hier nu een jaar burgemeester en heb me suf vergaderd. Dat moeten we niet nog vier, vijf jaar doen. We moeten nu slagvaardig bestuurlijk aan de slag, want deze regio heeft wel dringend beleid nodig. Dat kan echt niet langer wachten, denk maar aan de uitbreiding van Schiphol. De afspraken die de afgelopen jaren zijn gemaakt, kunnen ook niet zomaar van tafel.”

Van Houwelingen, Van Diepen en hun collega Van Dam van Purmerend hopen wel dat staatssecretaris Van de Vondevoort van binnenlandse zaken niet alleen Amsterdam raadpleegt over de vraag 'wat nu', maar ook hen. Van Dam is wel teleurgesteld over de uitslag van het Amsterdamse referendum. “Het bewijst dat de wereld wat de Amsterdammers betreft blijkbaar bij de stadsgrenzen ophoudt.”

Hoe het nu verder moet, ziet Van Dam “eerlijk gezegd nog niet zo goed”. Een mogelijkheid zou zijn het ROA (regionaal orgaan Amsterdam, voorloper van de beoogde stadsprovincie) als overlegplatform te laten bestaan. Woordvoerster Bleeker van de gemeente Waterland ziet daar wel wat in, maar andere gemeenten zijn daar weer tegen. Die zien meer in kleinschaliger samenwerking, al dan niet in de vorm van convenanten voor woningbouw en ruimtelijke ordening.

Wethouder Van Splunter van Oostzaan, verklaard tegenstander van de stadsprovincie, ziet niets in het continueren van het ROA dat hij betitelt als “een boa constrictor die alle randgemeenten zachtjes wurgt”. Burgemeester Westendorp van een andere tegenstander van de stadsprovincie, Edam-Volendam, is ook blij met de referendum-uitslag: “Verstandige mensen die Amsterdammers!”

“Je kunt als Amsterdam toch niet drie weken voor het referendum opeens tegen de regering zeggen dat, als je eisen over meer bevoegdheden voor de stadsprovincie niet worden ingewilligd, je die provincie niet meer wilt. Dan vráág je om zo'n uitslag, word je afgestraft.”

Dat de meeste ROA-gemeenten, op Purmerend na, niet ongelukkig zijn met de uitslag, heeft alles te maken met het feit dat de twijfel over de stadsprovincie de laatste weken hard toesloeg. Het schoot de buurgemeenten (inclusief oorspronkelijke voorstanders als Amstelveen, Haarlemmermeer en Zaanstad) absoluut in het verkeerde keelgat dat grote broer Amsterdam opeens veel meer bevoegdheden voor de stadsprovincie eiste.

“Zaanstad was het daar absoluut mee oneens”, zegt de Zaanse wethouder Horsselenberg, “omdat wij op die manier veel te veel moesten inleveren. Wij vinden dat je de lusten en de lasten eerlijk moet verdelen.” “Bij het scheiden der markt leer je de kooplui kennen”, zegt de woordvoerster van Waterland.

Diemen is 'verrast' door de referendum-uitslag. “Ik ben benieuwd wat de Tweede Kamer nu gaat doen. Ik denk overigens dat de Kamer zal wachten op de uitslag van het referendum in Rotterdam”, zegt een woordvoerder. “Dan wordt duidelijk of Amsterdam het nu voor het zeggen heeft of Den Haag.”

Burgemeester IJsselmuiden van Haarlemmerliede en Spaarnwoude is niet verbaasd over de uitslag van het referendum. IJsselmuiden voert al 23 jaar een titanenstrijd met Amsterdam over de uitbreiding van het westelijk havengebied van Amsterdam op zijn grondgebied. “Ik heb al een half jaar geleden in de gemeenteraad gezegd: 'dat wordt 'nee'. In grote gemeenten hebben de bestuurders nou eenmaal niet in de gaten wat de burgers denken. Het enige dat ik jammer vind, is dat zonder de stadsprovincie de sterke Amsterdamse lobby in het bestuur van de provincie Noord-Holland blijft bestaan en daar hebben wij altijd veel last van gehad.”