Arbeidsmarkt in de zeventiende eeuw

'Economische horror' in de zeventiende eeuw: een slavenmarkt in Brazilië. Deze waterverftekening uit 1641 zet de slavenhandel neer als een ordentelijke negotie in neutrale koopwaar.

Zacharias Wagner tekende het marktplein, waarop de Afrikaanse negers als veekuddes bijeen zijn gedreven, vanuit vogelvluchtperspectief om de afstand tussen de gebeurtenis en beschouwer zo groot mogelijk te houden. Wagners aquarel was bedoeld voor zijn 'Thier-Buch', een nooit verschenen wetenschappelijk boek over de Braziliaanse natuur.

Die kennis én de plaat ontlenen we aan 'Van Slavenzweep en de Muze' van Elmer Kolfin (Uitg. KITLV Leiden; 170 blz. ¿ 65), waarin een kleine 150 afbeeldingen zijn opgenomen uit de slaventijd. Kolvin concentreert zich op de toenmalige sociaal-culturele omstandigheden in Noordoost-Brazilië en de Guyana's, waar de Nederlanders nogal actief waren met de handel in geroofde mensen. Hoewel er ook tekeningen van martelingen en andere wantoestanden zijn opgenomen, is het geen (bekende) aanklacht tegen de slavernij. Op basis van reisverslagen en boeken uit die tijd reconstrueert Kelvin het dagelijkse leven van de slaven en hun culturele uitingen. Sommige afbeeldingen, zoals die van Benoit en Stedman, zijn overbekend. Maar Stedman heeft ook veel onbekend materiaal naar boven gehaald.