Vrede Bosnië bedreigd volgens Bonn en VS

MOSTAR (AFP, Reuter, ANP) - Onder zware Duitse en Amerikaanse druk hebben Kroaten en moslims beloofd binnen twee weken werk te maken van versteviging van hun federatie in Bosnië. Bonn en Washington vrezen voor het Dayton-vredesakkoord met het aanhoudende geruzie over Mostar.

De hereniging van Mostar stuit op tegenwerking, met name door de Bosnische Kroaten, en dat zou de federatie tussen moslims en Bosnische Kroaten op kunnen blazen. Daarmee komt het vredesplan op losse schroeven te staan dat vorig jaar in de Verenigde Staten werd uitgewerkt op de luchtmachtbasis Dayton. Essentieel daarin is dat de federatie tegenwicht biedt aan de Servische republiek in Bosnië.

De Duitse minister van buitenlandse zaken, Klaus Kinkel, sprak gisteren in Mostar met zijn collega's uit Kroatië en Bosnië, Mate Granic en Mohamed Sacirbey. Hij drukte hen op het hart binnen veertien dagen werk te maken van hereniging van de stad. “De federatie moet in stand blijven, en Mostar dient één stad te worden. De EU eist dat het Dayton-akkoord tot de laatste komma wordt uitgevoerd.”

Kinkel liet er geen twijfel over bestaan dat de Bosnische Kroaten volgens Bonn de federatie met de moslims ondermijnen. “Er zijn aan Kroatische kant duidelijk krachten aan het werk die de federatie willen verstoren.” Van de overeengekomen hereniging van Mostar, onder bestuur van de Europese Unie, is tot nu toe weinig terecht gekomen. De spanning liep er op nadat een Kroaat op nieuwjaarsdag een jonge moslim doodschoot.

Voorwaarden

Zowel de Kroatische minister van buitenlandse zaken als zijn Bosnische collega verklaarden aan het Duitse 'verzoek' te zullen voldoen. De Kroaat stelde echter voorwaarden: de regering in Sarajevo moet haar werk goed doen, en er dienen duidelijke grenzen te komen in Mostar. Wat hij met dat laatste bedoelde, bleef onduidelijk. Een plaatselijke leider van de Bosnische Kroaten eiste evenwel dat er duidelijke scheidslijnen komen tussen wijken met “een meerderheid van Kroaten” en de rest.

Aan de vooravond van het bezoek van Kinkel deed de Bosnische premier, Haris Silajdzic, nog een felle aanval op zijn bondgenoten. “Wat er gebeurt, is dat de opdeling van Mostar in steen wordt gebeiteld en gelegaliseerd.” Daarbij zal zijn regering zich nooit neerleggen “want een opdeling van Mostar is een opdeling van Bosnië”.

President Bill Clinton, zaterdag in voormalig Joegoslavië voor een bliksembezoek aan de Amerikaanse troepen, riep eveneens de Kroaten op de federatie met de moslims te steunen. In een gesprek met de Kroatische president, Franjo Tudjman, noemde Clinton de samenwerking tussen Kroaten en moslims “de peiler van de vrede in Bosnië”.

Clinton en Tudjman kwamen een grotere Amerikaanse rol in Mostar overeen. De Amerikaanse bemiddelaar Roberts Owen zal als arbiter gaan optreden bij conflicten tussen moslims en Kroaten. Ook de Amerikaanse admiraal Leighton Smith, opperbevelhebber van de Navo-strijdkracht in Bosnië, bracht gisteren een bezoek aan de stad om zich van de situatie op de hoogte te stellen.

In Bosnië werd een begin gemaakt met de terugtrekking van Servische, Kroatische en moslim-eenheden voor de vorming van bufferzones langs de frontlinies. De Bosnische Serviërs lieten drie inwoners van Sarajevo vrij die in december in de Servische wijken van de stad waren ontvoerd.