Tsjetsjeense president Masjadov is een goede onderhandelaar

Van onze correspondent MOSKOU - Met de verkiezing van de 45-jarige Aslan Masjadov heeft Tsjetsjenië een president gekregen die in staat is compromissen met Rusland te sluiten. Toch dreigt hij naar het Internationaal gerechtshof te gaan als Moskou weigert de oorlogsschade te betalen.

Masjadov trad gisteren al op als “de president”, hoewel de stemmen in de maandag gehouden verkiezingen nog lang niet allemaal zijn geteld. Toch werd gisteren al duidelijk dat hij om en nabij de zestig procent van de kiezers achter zich heeft, met een enorme voorsprong op zijn radicale concurrent Sjamil Basajev.

Toch leek Masjadov nog weinig presidentieel. Hij was, net als tijdens de oorlog toen hij de Tsjetsjeense bevelhebber was, omringd met zwaarbewapende mannen in groenige camouflagepakken. Ondanks zijn militaire achtergrond is Masjadov ook de beste Tsjetsjeense onderhandelaar gebleken. Met zijn overtuigende meerderheid heeft Masjadov een steun in de rug voor nieuwe onderhandelingen met Moskou. Rusland is verantwoordelijk voor de oorlog en de vernietigingen in Tsjetsjenië en zal moeten betalen, zei hij. Desnoods zal Tsjetsjenië naar het Internationaal Gerechtshof in Den Haag gaan om dat af te dwingen. Maar tegelijkertijd wil hij ''normale relaties met Rusland''.

De grote vraag is hoe hard hij zal vechten voor de staatkundige onafhankelijkheid van Tsjetsjenië. Dat is voor Rusland nog altijd onaanvaardbaar: Tsjetsjenië mag hoogstens een onafhankelijkheid hebben binnen de Russische Federatie.

In de vredesafspraken die hij heeft gemaakt met de toenmalige Russische veiligheidsadviseur Aleksandr Lebed stelde Masjadov een afkoelingsperiode voorstelde: pas over vijf jaar zou besloten worden welke status Tsjetsjenië krijgt. Die formule maakte een vredesregeling mogelijk. In woorden houdt Masjadov vast aan de Tsjetsjeense aanspraken: “Wij hebben in 1991 besloten dat Tsjetsjenië een onafhankelijke en soevereine staat is. Het enige wat nog moet gebeuren is dat andere landen, inclusief Rusland, dat erkennen. Maar dat kan met politieke middelen worden bereikt.”

Masjadovs tweede man, Vacha Arsanov die tot vice-president werd gekozen, lijkt meer haast te hebben. Eén van de eerste stappen van de nieuwe regering zal zijn om bij de Verenigde Naties erkenning te krijgen, zei hij gisteren op de Russische tv. Onafhankelijkheid binnen de Russische Federatie sloot hij uit.

Internationale en Russische waarnemers vinden dat het vrije en eerlijke verkiezingen waren. Alleen onervarenheid met de procedures speelde sommige stembureaus parten, maar dat gaf geen vertekening van de resultaten, meldde de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, die waarnemers naar de verkiezingen had gestuurd. De verkiezingen zijn een goede basis voor een nieuw bestuur, vindt de OVSE.

Moskou legt zich neer bij de uitslag. Bij president Jeltsin, die gisteren een paar uur in het Kremlin was, was zelfs enige tevredenheid te merken. Volgens zijn woordvoerder ziet de Russische president goede gronden voor een “produktief onderhandelingsproces”. Hij had lof voor de goede organisatie van de verkiezingen en de grote opkomst van de Tsjetsjenen.

Lebed

Nog vriendelijker was Jeltsins concurrent Aleksandr Lebed, de militair die met zijn collega Masjadov een vredesregeling wist te bereiken. “Het is prachtig dat Tsjetsjenië nu een legitieme president heeft”, zei Lebed. Ik feliciteer het Tsjetsjeense volk en mijn partner in de onderhandelingen.”

Net als Lebed maakte Masjadov carrière in de Sovjet-strijdkrachten. Hij was een van de weinige Tsjetsjenen die hoog opklommen. Hij diende bij de artillerie en bracht het tot kolonel. Na de Tsjetsjeense onafhankelijkheidsverklaring nam hij ontslag en werd generaal onder de onafhankelijkheidsleider Dzjochar Doedajev (afkomstig van de Sovjet-luchtmacht).