Sterke Ritsma ontneemt EK alle spanning

HEERENVEEN - Het Europees schaatskampioenschap draait geheel conform de verwachtingen uit op een tweestrijd tussen Rintje Ritsma en Falko Zandstra.

Halverwege het door veel te zacht ijs verziekte toernooi is de spanning trouwens niet echt te snijden. Dank zij een keurige sprint en een bijzonder evenwichtig opgebouwde, maar uitermate calculerend gereden vijf kilometer heeft de 'beer van Lemmer' verreweg de beste uitzichten op prolongatie van zijn titel.

Op de 1500 meter mag Ritsma vanmiddag een kleine seconde op zijn provinciegenoot verliezen. Zover zal de oud-wereldrecordhouder op de metrische mijl het ongetwijfeld niet laten komen. De wet van de logica zegt dat hij op de afsluitende tien kilometer 'alleen maar' zijn leidende positie hoeft te consolideren. De rest, te beginnen bij Sighel, doet niet meer mee. Ergo, als alles volgens schema verloopt, heeft Ritsma, die trouwens liever met een grotere marge de tweede dag was ingegaan, de touwtjes van begin tot eind strak in handen. Dodelijker kan een kampioenstoernooi niet verlopen, maar de 12 000 toeschouwers in de bomvolle Thialfhal hadden daar uiteraard maling aan.

Het peil werd gisteravond ook nog eens gedrukt door de erbarmelijke kwaliteit van de ijsvloer. “Het was nogal zacht, om niet te zeggen superzacht, en dan druk ik me nog zacht uit ook”, klaagde Ritsma. “Het is volgens mij zelden zo warm in de hal geweest. Ik had een bonzende kop van de hitte.” De toch zo geroutineerde ijsmeester Jan de Jong wilde de deelnemers op elke afstand een baan op maat geven: een wat zachter oppervlak op de 500 meter en een staalharde ondergrond op de vijf kilometer. Mede doordat de toeschouwers er lustig op los paften, lukte het hem niet de vriesmachines op turbokracht te laten werken. De 93 kilo zware Ritsma kon er haast niet op uit de voeten. Alsof de hindernis niet hoog genoeg was, had hij daarnaast de pech in het vierde paar voor de dweilpauze te moeten rijden. Bij het betreden van het ijs, twee ritten eerder, merkte hij al dat het eigenlijk geen doen was. “Het ijs gleed voor geen meter.”

IJsmeester

Net als Zandstra, twaalf kilo lichter dan de belangrijkste titelkandidaat, wilde Ritsma de ijsmeester niet alle schuld in de schoenen schuiven. “Hij heeft zijn best gedaan.” En Zandstra: “De Jong heeft toegegeven dat het een kleine miskleun was. Dat was het in mijn ogen ook, een kleine miskleun.” De ijsarchitect was sportief genoeg om de hand in eigen boezem te steken. “Ik heb in 28 jaar één grove fout gemaakt, dat was vandaag.” Kernploegtrainer Wopke de Vegt noemde de kerstvakantie het breekpunt voor het EK. “Ze hadden dinsdag en woensdag geen publiek meer moeten toelaten. Maar de kerstvakantie brengt vreselijk veel geld in het laatje. Woensdagavond waren er nog tweeduizend recreanten.”

Op de 500 meter werden slechts twee persoonlijke records gebroken, op de vijf kilometer bleven de meesten vele seconden boven hun p.r. steken.

Voor hem waren de treurige omstandigheden (“als je zulke tijden neerzet, kun je beter buiten rijden; dat is nog lekkerder ook”) aanleiding heel berekenend de 5000 meter af te leggen. Hij kweet zich haast tot in de ultieme mate van perfectie van die taak. Het verval bedroeg nog geen seconde. De laatste vier rondjes draaide hij zonder haperen in 32,7. “Ik had meer moeite met de eerste zes ronden. Het is mijn sterke kant op de lange afstanden geworden dat ik het laatste deel beter onder controle heb.”

Onbedoeld gaf Ritsma Zandstra het idee praktisch terug te zijn op het hoogste niveau. De jojo uit Joure reed de vijf kilometer ongeveer als zijn nieuwste bijnaam - hij versnelde van 32,7 naar 32,2 om met een hoge 33'er te finishen - maar hield er mooie gevoelens aan over. “Ik was blij dat ik vóór Rintje moest rijden. Die schaatst best wel hard, zodat ik rustig een eigen tijd neer kon zetten. Ik ervaar deze avond ook als een kleine opluchting, omdat ik me de afgelopen weken voortdurend heb afgevraagd of ik wel weer goed ga.”

Met alle respect voor het Friese koningskoppel, het EK 1995 wordt bij de mannen het toernooi van de armoe. Na het terugtreden van Johann Olav Koss heeft Ritsma alleen tegenstand te duchten van een Zandstra in goede doen. Achter hen gaapt een diep gat. Hersman is zeker niet de beste derde man die Nederland de laatste jaren naar een internationaal titeltoernooi heeft afgevaardigd, maar ook de 20-jarige kernploegdebutant heeft uitzicht, zij het een minimale, op een medailleplaats. “Ik ben hier niet gekomen om vierde te worden,” zegt de Zuidhollander strijdlustig. Waar het schaatsen tegenwoordig een sport van snelle, korte carrières is, hebben buiten Nederland alle landen grote moeite nieuw talent uit hun reservoir te putten. Koss mag dan onmiskenbaar veel op gang hebben geholpen in Noorwegen - hij heeft er min of meer het allroundschaatsen gered - maar opvolgers die ook maar een klein beetje in zijn schaduw staan, heeft de aankomend arts niet kunnen 'kweken'. Tekenend voor het Koss-loze niveau in het land waar topsport op een hoog plan staat, is dat Svein Sletten, de opvolger van Hans-Trygve Kristiansen als bondscoach, bij lange na geen volwaardige ploeg naar Heerenveen kon sturen. Steinar Johansen is de enige alleskunner, Adne Söndral is allang blij dat hij eindelijk een remedie heeft gevonden om niet langer als brokkenpiloot door het leven te gaan, en Kjell Storelid wacht met smart op de introductie van de WK afstanden, volgend jaar. Na een hopeloze 500 meter was het de winnaar van Olympisch zilver op de vijf en tien kilometer duidelijk dat hij louter voor spek en bonen meerijdt. De specialist haalde maar net brons op de kortste stayerafstand.

Generatie

De verse aanvoer en dus serieuze tegenstand voor Ritsma cs komt, zoals bekend, uit Japan. De nummers vier en vijf van het WK van '94 (achter één Noor en twee Nederlanders), Keiji Shirahata en Hiroyuki Noake, zijn exponenten van een nieuwe generatie schaatsers. Met de Olympische winterspelen in Nagano (1998) voor de deur, is het allroundschaatsen allesbehalve heilig in het land van de rijzende zon. De WK afstanden kunnen wat dat betreft niet veel ongelukkiger komen voor de universiteit van het langebaanschaatsen dan nu. Bijna alles zit de fervente klassementsrijders tegen, tot de machtswisseling in de internationale schaatsunie toe. De uit het hardrijden stammende ISU-voorzitter Olav Poulsen werd vorig jaar vervangen door de uit de kunstrijwereld komende Italiaan Cinquanta. Die prees donderdag bij de loting uitbundig het bijna jaarlijkse carnaval in Thialf, maar zal ongetwijfeld weten dat de mondiale allure van die tak van de schaatssport wordt gevangen binnen de muren van welgeteld één hal op de hele wereld.

Stand EK mannen na twee afstanden

500 m 5000 m stand 1 Rintje Ritsma Ned 37,94 (3) 6.49,67 (1) 78.907 2 Falko Zandstra Ned 38,14 (4) 6.50,85 (2) 79.225 3 Roberto Sighel Ita 38,35 (5) 6.54,63 (5) 79.813 4 Steinar Johansen Noo 38,74 (9) 6.54,73 (6) 80.213 5 Martin Hersman Ned 38,55 (6) 6.58,65 (9) 80.415

De volledige resultaten staan in het uitslagenblok