Lutherse waakhond werkt, maar wil niet verscheuren

Van onze kerkredactie AMSTERDAM - Een waakhond zijn voor het behoud van de evangelisch-lutherse kerk in het Samen op Weg proces. Met die opdracht in het achterhoofd richten verontruste lutheranen komende zaterdag in de lutherse kerk in Zeist officieel een vereniging op.

Al langere tijd heerst er verontrusting in een deel van de lutherse kerk over het samengaan van de hervormde kerk, de gereformeerde kerken en de evangelisch-lutherse kerk. Dit bezorgde deel is bang om als kleinste Samen op Weg partner (23 000 zielen) in de toekomstige protestantse mammoetkerk van zo'n 3,2 miljoen leden te zullen verdwijnen.

Tien gemeenten gaven stem aan hun zorg door een extra generale vergadering bijeen te roepen die plaats vond in maart dit jaar. Kritiek werd toen geleverd op de synodale commissie die niet genoeg naar het grondvlak zou luisteren. De president van de lutherse synode, ds. Kees van der Horst, stelde op deze vergadering dat er genoeg waarborgen zouden blijven bestaan om de lutherse traditie te handhaven, zoals het behoud van een eigen lutherse synode. Wel, zo zei hij, zou de lutherse kerk in haar huidige vorm ophouden te bestaan, net zoals de Nederlandse hervormde kerk en de gereformeerde kerken. De Verenigde Protestantse Kerk is echter de voortzetting van deze drie kerkgenootschappen, aldus de synodepresident.

Niet gerust

Met deze woorden stelde hij deze groep niet gerust. Integendeel. De verontrusten spraken na de extra generale vergadering over een “vertrouwenscrisis tussen een deel van de lutherse kerk en de synodale commissie die door de extra generale vergadering alleen maar verdiept is.” Bij de tien sloten zich na de vergadering nog zes gemeenten aan.

Om het organiseren te vergemakkelijken is besloten om de ad-hoc actiegroep in een vereniging om te vormen. Doel van de vereniging is de instandhouding van de evangelisch-lutherse kerk in Nederland. De vereniging wil dit allereerst bereiken door de synodale commissie nauw te volgen en door te peilen of het beleid in overeenstemming is met bovengenoemde doelstelling. Ook wil zij streven naar een meer democratische structuur binnen de lutherse kerk, een structuur waar de plaatselijke gemeenten centraal staan.

Eerste secretaris van de vereniging J. J. Alta zegt: “Eerst moeten we even kalm de zaken in de eigen kerk op een rijtje zetten, voor we samengaan met twee hele andere organisaties”. En:“Ik wil best op bepaalde terreinen samenwerken met gereformeerde kerken en de hervormde kerk om te overleven, maar het moet niet van bovenaf opgelegd worden.”

De vereniging in oprichting heeft de synodale commissie laten weten dat deze vereniging geen 'kerkscheuring' betekent, maar een 'werkvorm' is. De vereniging kan onmiddelijk opgeheven worden als het doel bereikt is.

Wantrouwen

De vice-president van de synodale commissie, ds. Perla Akerboom-Roelofs, is sceptisch en verdrietig over dit teken van wantrouwen naar het synodale bestuur. “Alsof wij de lutherse kerk niet in stand houden”. Een dergelijke vereniging is volgens haar helemaal niet nodig want het gesprek met de synodale commissie blijft evengoed doorgaan. Er zitten volgens haar mensen bij de vereniging die zich jarenlang niets aan de lutherse kerk gelegen hebben laten liggen, “maar dat is het mechanisme van de dreiging iets dierbaars te verliezen, dan worden mensen fanatiek.”

Met deze vereniging wordt volgens Akerboom een saamhorigheid gecreëerd. De motivaties van mensen om lid te worden van de vereniging zijn volgens haar enorm uiteenlopend. Zij gelooft dat de noemer van de vereniging is de angst van kleine gemeenten. Ze begrijpt het ook wel, want “de macht van het getal is een reëel gevaar. Wij lutheranen in Nederland zijn niet meer dan een stevige lutherse wijkgemeente in Hamburg. Maar in je uppie kun je het ook niet meer. En een lutherse gemeente die iets voorstelt, blijft.”

Dat er nu een soort oppositiepartij van de synodale commissie wordt opgericht vindt Perla Akerboom “heel erg verdrietig. Je werkt je te blubber en sommige mensen denken dat je op pluche zit. Het is allemaal vrijwilligerswerk. Wij zijn niet zulke kerkbonzen. We hebben de gemeenten en de synode. Als iemand iets wil bespreken kost het alleen een telefoontje. Er is altijd wel iemand die een synodelid kent.”

Een 'grappig' detail vond zij bij het lezen van de statuten van de vereniging dat de opstellers steeds het typisch calvinistische woord 'lidmaten' gebruiken. Lutheranen spreken volgens haar van 'leden'.