Groningse politie liet top slapen

Van onze verslaggevers GRONINGEN - Burgemeester H. Ouwerkerk, verantwoordelijk voor de openbare orde in het Groningse, kreeg dinsdagavond om tien voor twaalf een telefoontje van de politie. Er waren relletjes in de Oosterparkwijk en of hij toestemming gaf voor de inzet van de mobiele eenheid.

Natuurlijk gaf hij toestemming, en vervolgens ging hij gerust naar bed. De wachtcommandant had namelijk verzuimd te melden dat de politie al sinds half elf uit de wijk was teruggetrokken en dat daar sindsdien het recht van de sterkste gold.

Een andere hoofdverantwoordelijke voor de handhaving van de openbare orde sliep ook goed. Hoofdcommissaris J. Veenstra, de korpschef van de regiopolitie Groningen, las de ochtend ná de rellen pas op teletekst wat er die nacht in zijn regio, met zijn korps was gebeurd. Niemand had eraan gedacht bij grootschalige ordeverstoringen die het terugtrekken van de politie tot gevolg hebben, de korpschef te waarschuwen.

Woedend

Ouwerkerk én Veenstra zijn woedend over de gang van zaken. Ze zijn 'verbijsterd' en vinden de langdurige afwezigheid van de politie 'onbestaanbaar'. Hoezeer Ouwerkerk getroffen is, blijkt uit het feit dat hij zich publiekelijk distantieert van zijn korps. “Bij de politie zal men het mij misschien kwalijk nemen, maar ik voel er weinig voor de politie in deze zaak te dekken”, aldus Ouwerkerk gisteren tegen Trouw. Ouwerkerk is niet alleen geschokt door de procedurele blunders, vooral de inhoudelijke argumentatie voor de terugtrekking van de politie uit het Oosterpark heeft hem getroffen. “Het kan niet zo zijn dat de veiligheid van de politie boven die van de burgers wordt gesteld. Er had opgetreden moeten worden.”

Dat de politie aanvankelijk niet in durfde te grijpen is 'niet te verdedigen', aldus Ouwerkerk. “Een politieman is ook een mens, het is begrijpelijk dat niemand zichzelf vrijwillig in gevaar wil brengen. Maar het schild van veiligheid dat de overheid in ernstige omstandigheden haar burgers moet bieden, had hier niet mogen ontbreken.”

En dan Veenstra. De korpschef laat in het Groninger dagblad van gisteren weten 'zeer boos' te zijn dat hij niet tijdig is ingelicht. En: “We hebben als politie veel uit te leggen.”

Maatregelen

Ouwerkerk gaf de korpsleiding gisteren opdracht om maandag met een 'openhartige, nietsverhullende' rapportage te komen over de handelswijze van de politie in de 'nacht van het Oosterpark'. Hij heeft begrepen dat er aanvankelijk niet genoeg leiding aanwezig was op het politiebureau en dringt aan op 'adequate maatregelen' om herhaling te voorkomen.

- Vervolg op pagina 3

Groningen heeft nog veel vragen te beantwoorden VERVOLG VAN PAGINA 1

Een van de vragen zal zijn waarom het zo lang heeft geduurd voordat de mobiele eenheid kon ingrijpen. De politie heeft zich bij de rellen om half elf uit de wijk teruggetrokken, riep om elf uur de mobiele eenheid op, en kon pas om twee uur optreden, toen de relschoppers al waren verdwenen. De mobiele eenheid had dus drie uur nodig om operationeel te worden, terwijl in de 'Uitvoeringsregeling mobiele eenheid' van het ministerie van binnenlandse zaken staat dat bij ordeverstoringen en calamiteiten - waar ook in Nederland - binnen anderhalf uur het eerste peloton ME ter plekke moet zijn. Dit bestaat uit vier groepen van elf man, aangevoerd door een commandant. Waarom de mobiele eenheid in Groningen hier twee keer zoveel tijd voor nodig had, is onbekend. Het paraat krijgen van pelotons binnen anderhalf uur wordt regelmatig geoefend.

Deskundigen bij het ministerie van binnenlandse zaken zeggen dat het optreden van de 45 pelotons mobiele eenheid na de reorganisatie doorgaans maar weinig problemen oplevert. Daarvoor was het vooral de rijkspolitie die in ME-verband assistentie verleende, zodat de gemeentepolitie geen ervaring kreeg in de bestrijding van rellen. Sinds rijks- en gemeentepolitie zijn samengevoegd, is het aantal ME'ers dan wel verminderd, maar zijn de eenheden beter getraind. Daarom prangt de vraag waarom het in Groningen zo kon misgaan, aldus de deskundigen.

Burgemeester Ouwerkerk wil ook onderzocht hebben hoe de uitspatting in de Oosterparkwijk is ontstaan en of de politie eerder signalen heeft gekregen. Criminologen van de Groningse rijksuniversiteit krijgen wellicht daartoe de opdracht. Dat er signalen waren die een uitbarsting voorspelden, lijkt intussen duidelijke. Niet alleen het SP-Statenlid S. Lammerts wees de politie en politiek op de problemen in de wijk, de gehele buurt bevroedde onlusten sinds voetbalclub FC Groningen begin december van MVV verloor. Veel Z-siders wonen in het Oosterpark, en voor hen was die tiende nederlaag de druppel die de emmer deed overlopen: ze sloopten het stadionhek en renden het veld op. In de weken daarop kregen enkelen een stadionverbod, en arresteerde de politie 23 jongeren. Maar het bleef onrustig in de wijk, reden voor Lammerts om in de pen te klimmen. Vanaf zondagnacht bleef het 's nachts spoken in de buurt, tot de climax van dinsdagnacht.

Ouwerkerk heeft een aantal van de getroffen bewoners, die voor een deel in vervangende woonruimte zijn ondergebracht, persoonlijk bezocht. Hij wil het contact in de komende tjd voortzetten. De gemeente zoekt samen met de betreffende bewoners naar een oplossing voor de ontstane schade. Met ingang van maandag stelt de gemeente een telefoonlijn open waar bewoners van de wijk met vragen terecht kunnen. Gisteren zijn gemeentelijke diensten begonnen met een 'schoonmaak' van de buurt.