ONDERWIJS IN DE OOSTERPARKWIJK

Ook in drie andere wijken in Groningen zijn de plannen voor vensterscholen al ver gevorderd. De nadruk ligt op het bouwen van grote scholen, die ouders op alle fronten ondersteunen bij de opvoeding. Van cursussen voor ouders, een consultatiebureau, een buurthuis, naschoolse opvang, kinderopvang. “Net waar de buurt behoefte aan heeft”, zegt Hans Pijlman, wethouder onderwijs (D66) in Groningen.

De basisschool in de Oosterparkwijk is al een eind op weg. De school is gerenoveerd, een bijgebouw is in aanbouw. Er loopt al een 'huiskamerproject', waar leerlingen na school kunnen blijven en de cursussen die via de school aan ouders worden aangeboden, zijn een succes. Voor directeur Harry Prak is het wrang dat juist deze buurt landelijk berucht werd. “Ik wil niet dat mijn school in een adem genoemd wordt met de rellen. Ook niet in verband met 'achterstand'. De buurt wordt momenteel platgelopen door journalisten en ik wacht liever tot het wat rustiger is.”

Prak klinkt boos. Hij wil verder geen vragen beantwoorden, maar zou dat wel moeten. Zijn school is de spil van de buurt: welzijn, onderwijs en buurtwerk komen er samen. Zijn overspannen reactie geeft al een probleem duidelijk aan: kan het onderwijs die last wel dragen?

“Ja dat kan”, zegt wethouder Hans Pijlman. “De lasten worden juist verdeeld. Iedere organisatie is verantwoordelijk voor zijn eigen deel en de school richt zich zuiver op het onderwijs. De vensterschool Oosterpark is verbolgen over de negatieve publiciteit en ik kan me voorstellen dat de directeur liever met rust gelaten wil worden.” Plunderende buurtbewoners moeten, vindt Pijlman, los worden gezien van de school. De vensterschool is immers nog maar twee jaar op bescheiden schaal bezig en een wondermiddel voor een onthechte gemeenschap is het niet. “Er is wel het positieve bij-effect dat de hele politiek erop gericht is om nu meer te doen”, is het enige wat Pijlman in verband met de rellen kwijt wil.

De wethouder heeft nogal wat te verliezen. Zijn vensterscholen moeten een positieve uitstraling krijgen. In plaats van over 'problemen', spreekt Pijlman liever over 'kansen'. “De vensterschool is niet alleen voor achterstandswijken, maar moet ook voor 'OSM' (ons soort mensen) aantrekkelijk worden. Door voor alle ouders iets aan te bieden, houd je de leerlingen gemêleerd. Voor werkende ouders kun je bijvoorbeeld kinderopvang bieden.”

De wijken waar nu de eerste vensterscholen komen, zijn wijken met problemen van verpaupering. De gemeente bekostigt de scholen en instellingen die in het 'netwerk' meedoen. Pijlman denkt dat in rijkere buurten de ouders een deel van de kosten voor bijvoorbeeld naschoolse opvang zelf moeten gaan bekostigen.

Groningen probeert z'n scholen in probleembuurten al jaren te verbeteren. Om de zoveel jaar gebeurt dat onder een nieuwe naam. Ooit heette het 'A2-project', nu moeten 'vensterscholen' de oplossing bieden. Al in de jaren zeventig werd gepleit voor samenwerking tussen scholen en welzijn. Maar van zo'n deprimerende vergelijking wil Pijlman niet weten. “De vensterschool is iets heel anders.” Eigenlijk wil de wethouder vooral kwijt dat iedereen, echt iedereen, enthousiast is over de vensterschool en zich er voor honderd procent voor wil inzetten.

“Dat vorige samenwerkingsproject is ook met een enorm enthousiasme gepresenteerd en mensen hebben zich er jarenlang keihard voor ingezet.”, zegt Judith Lechner, tot voor kort locatiemanager van vensterschool Selwert/Paddepoel. “Er lopen nogal wat mensen gefrustreerd rond.” Lechner was bij de vensterschool betrokken via de Groningse bibliotheek. Ze ziet het vensterproject wel zitten. De drie basisscholen in haar wijk krijgen een gloednieuw gebouw. Onder een dak komen de scholen, een zwembad, sportzalen en welzijnswerk. “Een mooie school, met een goede uitstraling, doet veel voor een wijk. De belangrijkste doelstelling van de vensterschool is om ouders te ondersteunen. Je moet zorgen dat ze in een prettig gebouw terecht kunnen, waar alles in zit.”, denkt Lechner. Het 'netwerk' van verschillende instellingen moet de onderwijzers ontlasten. “In de jaren zeventig werd van onderwijzers verwacht zich óók met actief met het welzijn van hun leerlingen te bemoeien. Dat was zwaar. Met die ervaring in het geheugen, reageerden onderwijzers ongerust op het vensterproject: 'ik ga echt niet meer klaverjassen met de ouders op woensdagavond.' Dat is nou het mooie van dit project, dat hoeft dus niet meer. De ouders kunnen gaan klaverjassen in het buurthuis in de school.”

Overal in Nederland zijn vergelijkbare projecten te vinden. Sinds augustus dit jaar laat de overheid het onderwijsbeleid aan gemeentes over. Die grijpen de gelegenheid om ouders en kinderen via de school ook op andere instellingen te wijzen. Naast Groningen is ook Rotterdam ver met die plannen. Daar noemen ze het onderwijs nieuwe stijl 'de brede school'. Paul Hoop, beleidsadviseur van de dienst stedelijk onderwijs in Rotterdam: “In Groningen wordt gedacht vanuit het gebouw, wij denken vanuit de verbreding van het onderwijs. Het is niet nodig om alle diensten ook in één gebouw onder te brengen. Het gaat erom dat de scholen goede relaties hebben met bijvoorbeeld het opbouwwerk, de politie en de buurthuizen in hun wijk en samenwerken.” Doordat er geen nieuwe schoolgebouwen nodig zijn voor de Rotterdamse plannen, kunnen alle scholen meedoen. Twee jaar geleden is met 62 scholen begonnen, de rest van de 300 Rotterdamse scholen volgen nog dit jaar.

De invoering van de Groningse vensterscholen gebeurt stap voor stap en school voor school. Naast de vier scholen die al in het vensterproject zitten, praat wethouder Pijlman met nog vier andere basisscholen.

Vinkhuizen, “ook een vergeten buurt” volgens locatiemanager Ruud van Erp van de vensterschool daar, gaat vandaag in de gemeenteraad bouwplannen presenteren. Vinkhuizen dreigt te verpauperen. Gezinnen met hogere inkomens trekken weg en de huizen zijn verouderd. In de wijk is een 'plangroep' opgezet, met mensen van allerlei instellingen, zoals de scholen, bibliotheken, welzijn en buurthuizen. “Die mensen kennen de problemen in de wijk als geen ander.” Twee basisscholen, een christelijke en een openbare, worden volgend jaar in een gebouw ondergebracht, samen met andere cultuur- en welzijnsintellingen. Ook de twee middelbare scholen in de buurt zijn betrokken bij de vensterschool.

De rellen in de Oosterparkwijk maakten immers akelig duidelijk dat vooral jongeren niet moeten worden vergeten. Leerlingen kunnen in een leerlingenraad aangeven wat zij in de buurt willen, er komt naschoolse opvang, huiswerkbegeleiding en natuurlijk ook een 'vertrouwenspersoon'.

De rellen van eind december mogen vooral geen deuk slaan in de idealen, lijkt het. Wethouder Pijlman denkt zelfs dat de associatie met 'achterstand' en 'problemen' verdwijnt. Ook de scholen in welgestelde wijken gaan de voordelen van het vensterproject vanzelf inzien. Pijlman: “Het hele project draait op de inzet van de scholen zelf, en de wensen van de ouders. Niets is gedwongen, scholen en instellingen maken de plannen, ouders kunnen zelf kiezen waar ze wel en geen gebruik van maken.”