Een verkrachting is een verkrachting

Het is een gevecht in etappes. Bolkestein die in Het Parool van november 1997 de staf breekt over de toenmalige fractievoorzitter van de CPN, Ina Brouwer, met de beschuldiging: “Brouwer heeft in 1983 het bericht verdonkeremaand dat de Russische bevrijders de vrouwen van Ravensbrück hebben verkracht.” Brouwer die het zich vervolgens laat welgevallen, omdat ze in Bolkesteins nog te verschijnen Onverwerkt Verleden een nader onderbouwing verwachtte. Maar, nu het boek inmiddels is verschenen, maandag in de Volkskrant vaststelt: “Bolkestein maakt verdachtmakingen niet waar”.

Het proza zal weinig indruk maken op Bolkestein, vrees ik. De VVD-leider vindt het blijkens zijn boek een raadsel dat (semi)-intellectuelen en CPN'ers door de jaren heen blind zijn geweest voor de gruweldaden van het communisme. Het was daarom koren op zijn molen toen hij vernam hoe heftig de CPN in 1983 het verhaal ontkende over Russische verkrachtingen in Ravensbrück. Dit feit poetst Brouwer niet weg. Alleen, zij geeft er een andere draai aan, wat de zaak tamelijk ingewikkeld maakt.

Om Brouwers betoog op juiste waarde te schatten is essentieel haar niet zozeer als communiste, maar vooral als feministe te beschouwen. Trouwens dat doet ze zelf ook, blijkens haar in 1988 verschenen autobiografische schets Tussentijds. Daarin bevestigt ze destijds te zijn gekozen vanwege haar feminisme; waarschijnlijk in een laatste poging de partij die al op sterven na dood was, nieuw leven in te blazen. Zij was gekozen, zoals ze schrijft: 'met de drievoudige opdracht: de partij te vertegenwoordigen, voor vrouwenbelangen op te komen en de politiek te feminiseren'. Ook al zou ze gauw tot de ontdekking komen dat ze voor de onmogelijke opgave stond 'zowel Marcus Bakker als Dolle Mina uit te beelden'.

Maar goed, je kunt je voorstellen dat het tussen feminisme en communisme behoorlijk kan knetteren. Hetzelfde fanatisme en dogmatisme, dezelfde geladenheid. Kortom, gelijke polen die elkaar afstoten, zoals ook blijkt uit het feitenrelaas van Brouwer in de Volkskrant. Kort samengevat. In oktober 1982 discussieerde het vrouwenoverleg van de Amsterdamse CPN-afdeling Hoofddorpplein over het thema militarisme en feminisme. Een oudere vrouw vertelde daar over Russische verkrachtingen bij de bevrijding van Ravensbrück, waarover in de ledenkrant verontwaardigd melding werd gemaakt. Waarop een op zijn beurt geschokt dagelijks bestuur van de CPN liet weten deze passage “uiterst kwetsend te vinden voor alle anti-fascisten en getuigen van een ontstellend gebrek aan historisch en normbesef over de betekenis die de vernietiging van het fascisme inhield en inhoudt”.

Welnu, in haar verweer zegt Brouwer dat ze heeft voorkomen dat een discussie over dit onderwerp zou worden geblokkeerd en met succes. Het dagelijks bestuur haalde bakzeil, herriep welliswaar niet de eerdere verklaring, maar gaf toe dat het 'zo eigenlijk niet kon'. Hier kwam de feministische Brouwer die zulk gedrag aan de kaak wil stellen, in botsing met de stalinisch-communistische reflexen in haar partij, die zulke feiten wensten te verzwijgen.

Voor mij staat vast dat ze aan die reflex niet heeft willen toegeven, ook al zal ze allang blij zijn geweest dat de zaak met een sisser afliep. Je kunt dat met Bolkestein 'verdonkermanen' noemen, of er net als Jan Blokker de draai aan geven dat Brouwer haar verleden 'stilistisch' nog niet heeft verwerkt. Maar daarmee gooi je de communiste en de feministe Brouwer te veel op één hoop. Voor de feministe Brouwer is een verkrachting gewoon een verkrachting.