beeldende kunst

T/m 20 september, Legermuseum, Korte Geer 1, Delft. Di t/m za 10 tot 17 uur, zo 13 tot 17 uur.

Annie Goddijns impressies van de activiteiten van de Nederlandse VN-militairen in Bosnië blinken uit in algemeenheid. Wachttorens heb je overal in oorlogsgebied, bunkers ook, evenals in puin geschoten huizen en landschappen met in de verte het rood en oranje van het strijdgewoel.

Vermoedelijk is het Goddijns bedoeling geweest de stille getuigen van de oorlog te schilderen, maar daar had ze de drieweekse reis door Bosnië niet voor hoeven maken. Het soort archetypes dat ze schildert zit in ons aller collectieve geheugen gegrift. Een enkele observatiepost weergeven is onontbeerlijk voor het onderwerp, maar vrijwel alleen maar van dit soort abstracties is teveel van het goede.

Wat ontbreekt in het merendeel van de schilderijen is het karakteristiek van de Bosnische oorlog, zoals deze door de Nederlandse Dutchbat-soldaten wordt ervaren. Slechts in vier werken is hier enig spoor van te ontdekken. Het zijn ook de enige doeken met een persoonlijke invalshoek: een groepje soldaten aan tafel, een chauffeur van een jeep, een verdwaalde helm met kogelvrij-vest tegen de achtergrond van een geabstraheerd landschap en een ligstoel (klaarblijkelijk toebehorend aan soldaat Ravens) voor een witgepleisterd muurtje met opschrift UN. Deze schilderijen laten tenminste iets zien van de passieve rol waartoe de VN-ers veroordeeld zijn.

De omstandigheden van de Nederlandse militairen in Bosnië - en om het vastlegen daarvan was het uiteindelijk te doen bij deze opdracht - komen pas een beetje tot leven in de tekeningen van Goddijn. Ze vulde schetsboek na schetsboek en werkte een deel van deze krabbels uit tot grotere tekeningen. Deze zijn aardig, maar het meest tot de verbeelding spreken toch de schetsboeken zelf.

Helaas kunnen we hiervan slechts een glimp opvangen. De boekjes liggen opengeslagen in een vitrine met ook de helm, het kogelvrije vest en de indentiteitspas van heldin Annie Goddijn. De paar pagina's die zichtbaar zijn, boeien echter meer dan de rest van de werken bij elkaar. Er spreekt een directe emotie en beleving uit, hoezeer Goddijn in interviews ook zegt dat ze in Bosnië zelf vooral registrerend te werk is gegaan. Aan de grote tekeningen en vooral de schilderijen is te duidelijk te zien dat ze in de maanden na het bezoek in de bezinning van het atelier zijn ontstaan.

Schilderkunstig zweeft het werk tussen naïef, abstract en lyrisch. De figuratie is zo versimpeld en de figuren zijn zo 'knullig' schetsmatig neergezet, dat de schilderijen een beetje lomp zijn. Alleen het kleurgebruik is raak en pakkend. Opnieuw blijkt het ruwe 'hanepoterige' schetsen echter het meest effectief. Hierin laat Annie Goddijn (sinds 1979 docent aan de Vrije Academie in Rotterdam) zien dat ze de kleine dingen op een legerbasis of observatiepost - daarbuiten is ze vrijwel niet geweest - gloedvol weet neer te zetten.