Niet mafia, maar Russische overheid kwelt zakenman

Van onze correspondent MOSKOU - Niet de alom beruchte mafia zit Nederlandse zakenlieden in Rusland dwars, maar de Russische staat zelf. Gebrekkige wetten, corruptie en hoge belastingen en heffingen zijn volgens een enquête van de Nederlandse ambassade in Moskou de meest voorkomende klachten.

Slechts 14 procent van Nederlandse ondernemingen in Rusland noemt criminaliteit en mafiapraktijken als belemmering voor hun ontwikkeling. Maar de Russische overheid is goed voor een waslijst van Nederlandse klachten. Het meest maken de ondernemers zich zorgen over het belastingklimaat (67 procent) en de juridische wisselvalligheid (60 procent). Ook de onzekerheid van het economisch beleid, zoals de wisselende houding tegenover buitenlandse ondernemingen, is een belangrijke hinderpaal.

De geringe last die de Nederlanders ondervinden van de Russische 'mafia' is opvallend, omdat de Russen zelf de 'mafia' de schuld geven van zo ongeveer alles wat er mis gaat in hun land. Buiten Rusland zijn regeringen en inlichtingendiensten op hun hoede voor - wat heet - de oprukkende Russische mafia.

Wat de verklaring is voor het verschijnsel dat Nederlandse ervaringen zo anders zijn dan de paniekverhalen, is onduidelijk. Het is mogelijk dat ze de criminelen, die meestal aan de deur komen om hun 'bescherming' op te dringen, laten afkopen door hun Russische zakenpartner. Dat de 'mafia' vervolgens kennelijk weinig problemen meer maakt, pleit voor de Russische crimineel in vergelijking met de Russische overheid, die de zakenlieden steeds weer voor verrassingen (meestal onaangenaam) stelt. Een presidentieel decreet, waarvan er vele uit het Kremlin stromen, kan de situatie voor bedrijven van de ene op de andere dag radicaal veranderen. De bureaucratie, die naar believen kan putten uit grote hoeveelheden tegenstrijdige decreten, verordeningen en wetten, kan zakenlieden tot wanhoop drijven.

Toch vallen al die problemen in het niet bij de successen. Want de meeste van de 85 Nederlandse ondernemingen (van wie de helft de enquête invulde) doen het goed in Rusland. Maar liefst 83 procent meldt een groei in de verkopen van meer dan 10 procent in de afgelopen drie jaar. Ze rekenen ook de komende drie jaar op zo'n groei. De meeste bedrijven verdienen hun geld met import (51 procent) en dienstverlening (40 procent), florerende sectoren in Rusland waar commerciële dienstverlening nog in de kinderschoenen staat en waar buitenlandse produkten gretig worden gekocht.

De Nederlanders die in Rusland zelf fabrieken hebben gekocht of opgericht, zijn wat minder te spreken over de resultaten. Van hen heeft slechts 43 procent een groei van 10 procent gehad, terwijl 21 procent zelfs een daling in de produktie meldt. Maar over de toekomst zijn de Nederlandse fabrikanten optimistisch.

Fabrikanten hebben een langere aanloop nodig dan handelaren. Lang bestond er grote huiver om in Rusland te investeren, vanwege alle onzekerheden en de slechte reputatie van de arbeiders. Gezien de investeringscijfers komt daar verandering in: vorig jaar verdubbelden de Nederlandse investeringen zich tot 113 miljoen gulden. De groei zet ook dit jaar door.