Met Bromet over de vloer wordt het drama

Opvoeden in de jaren '90, hoe doe je dat? Dat is de centrale vraag in de zesdelige serie die Frans Bromet (van onder meer het VPRO-programma Buren) maakte voor de NCRV.

Bromet interviewde ouders en kinderen aan de hand van videobeelden die de gezinsleden zelf maakten met een door Bromet ter beschikking gestelde camera. Dat leverde verrassend openhartige beelden op, en niet alleen van zonnige hoogtepunten, zoals in een gemiddeld foto-album. De families hebben urenlange films gemaakt, waar Bromet typerende momenten uit koos, die in het programma worden uitgezonden.

De eerste aflevering gaat over het gezin Sjerps. Vader Nico, moeder Cisca, zoon Petrus (14), dochter Eline (12) en jongste zoon Jan (3). Het is een doorsneegezin, met alledaagse opvoedingsperikelen. Maar met Bromet over de vloer wordt het drama. De oudste jongen, Petrus, rebelleert tegen de door zijn ouders strakgestelde grenzen. Zijn zus doet daaraan lekker mee. In hun gesprekken apart met Bromet vertellen ze wat hen dwars zit. Dat gaat bijna allemaal over de regels die vader stelt. Het inleveren van het zakgeld, de 'bekeuringen' die hij heeft bedacht voor als ze iets niet goed doen. “Dat is weer zo'n raar onvolwassen idee van mijn vader.” De regel dat ze, als ze te laat zijn voor het eten om zes uur, de hond in de pot vinden, ervaren ze ook als veel te streng.

Ook de ouders zijn door Bromet apart geïnterviewd. Daardoor blijkt dat ze totaal verschillend aan kijken tegen dezelfde filmbeelden. De gefilmde stoeipartij van de kinderen met hun vader wordt door de vader gezien als iets 'wat de kinderen erg op prijs stellen'. De kinderen vertellen erover dat ze het vooral doen om 'hem wat op te vrolijken'.

De moeder is het meest bereid het achterste van haar tong te laten zien. Ze erkent dat de strenge opvoeding niet ideaal is. Zelf heeft ze Indische ouders, en die waren pas echt streng, vertelt ze. Als je niet luisterde volgden er klappen. Met slaan kom je er niet, heeft ze inmiddels gemerkt. Van de weeromstuit volgt ze nu een opvoedingscursus. Dat hoeft de vader niet, vertelt die aan Bromet. Hij geeft zelf cursussen in hoe om te gaan met lastig gedrag. Hem hoef je niks te vertellen, kortom. Bromet toont hem echter gefilmde voorvallen, waaruit blijkt dat er nogal wat schort aan het contact tussen hem en de kinderen. “Je zit toch een beetje te dreigen”, zegt Bromet tegen de vader. “Zo voel ik dat zelf niet. Ik wil het kind niet iets naars aan doen”, is zijn antwoord.

Opvoeden en de vragen die daarmee samenhangen verschillen in deze tijd waarschijnlijk niet veel met vroeger. Maar de openheid erover is wel typerend voor de jaren negentig. In de VPRO-gids van deze week vertelt de familie Sjerps achteraf spijt te hebben van hun medewerking aan het programma. De beelden die Bromet uit hun filmmateriaal van totaal zes uur selecteerde, geven een te somber beeld. Zowel de kinderen als de ouders zijn geschrokken van de kritiek van Petrus en Eline op hun ouders in het interview met Bromet. Nico Sjerps vertelt dat hij graag wilde meewerken, omdat hij en zijn vrouw naar hun volle overtuiging goed bezig waren met hun kinderen. Daar wilden ze graag iets van laten zien. In de documentaire zoals die uiteindelijk geworden is staat hij eigenlijk voor gek. Moeder Cisca kan wel berusten. Het ging niet goed op het moment dat de film werd gemaakt, stelt ze. Er is inmiddels het een en ander verbeterd.

In de vijf volgende afleveringen filmde Bromet achtereenvolgens bij een vader die na de scheiding zijn zoon kreeg toegewezen, en daarmee op voet van oorlog leeft. In de derde aflevering is er gefilmd bij een Antilliaans gezin, waar de opvoeding vooral neerkomt op de schouders van de moeder. In aflevering vier komt een gezin in beeld met drie kinderen, van wie de oudste last heeft van driftbuien. Sinds twee jaar woont hij in een tehuis. Deel vijf gaat over een gezin met een pleegkind, in deel zes dreigt de oudste zoon af te glijden naar een circuit met jongeren die zich bezig houden met drugs en criminaliteit.