Markermeer weer even ter discussie gesteld

LELYSTAD - Bijna twaalf jaar geleden zette het toenmalige kabinet-Lubbers een streep onder een even lange als verhitte discussie. Inpoldering van het Markermeer was naar het oordeel van het kabinet geen haalbare kaart: de financiële risico's waren te groot en het was onduidelijk in welke behoeften de polder zou moeten en kunnen voorzien.

Het Markermeer mocht daarom water blijven en als zodanig - een nat (natuur)gebied - worden beheerd. Er school bij dit kabinetsbesluit uit september 1986 echter wél een addertje onder het gras. Want het beheer moest zodanig worden gevoerd dat inpoldering in een later stadium mogelijk bleef. Zodoende doet het polderspook van tijd tot tijd nog zijn ronde rond de voormalge Zuiderzee.

Zo dook het gisteren weer op in Lelystad, waar Poldermuseum NieuwLand een discussie organiseerde over de noodzaak en wenselijkheid van de aanleg van ir. Lely's laatste, nog niet gerealiseerde polder. Centrale vraag was: wat zijn de argumenten die een rol spelen bij de keuze voor of tegen inpoldering?

Die vraagstelling stond garant voor een reeks zetten die vanaf het begin van de jaren zeventig tot in den treure op het schaakbord van het Markermeer zijn herhaald. Goedkope grond voor woningbouw, ruimte voor land- en tuinbouw en nog veel meer activiteiten waarvoor op het oude land geen plaats meer zou zijn versus de belangen van natuur, (water)recreatie, drinkwater en visserij. Alles passeerde wederom de revue.

En dat was volgens dr. F. Vera, beleidsmedewerker van minister Van Aartsen (landbouw, natuurbeheer en visserij), niets anders dan een cultivering van de oude tegenstellingen. Vera: “Het weer in discussie gaan vanuit de standpunten voor en tegen en het benadrukken van alleen de verschillen levert niets op. Het is tijd voor een integrale benadering en niet voor een benadering per sector, zoals tot nu toe steeds gebeurt.”

Vera pleit dan ook voor een dialoog waarin ruimte is voor overeenkomsten in plaats van de oude tegenstellingen. En waarin ook plaats is voor ideeën waarin mensen zich herkennen. Invalshoek dient daarbij het water te zijn. Vera: “We moeten nadrukkelijker uitgaan van het zoete water als een kwaliteit op zich. Tot nu toe is het water voor de ene groep te veel iets zonder waarde geweest dat je gewoon kunt inpolderen.”

Wat de Delftse hoogleraar ir. D. Frieling betreft, komt de discussie over de inpoldering van het Markermeer veel te vroeg: het meest waarschijnlijke scenario voor de komende dertig jaar is volgens hem “pappen en nathouden.” Een opmerkelijk standpunt gezien het feit dat Frieling jarenlang lid is geweest van de hoofddirectie van de Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders - een dienst die altijd vurig pleitbezorger van inpoldering was.

Volgens Frieling geeft de huidige situatie, een nat Markermeer, geen enkele aanleiding tot verandering. Frieling: “Het Markermeer hindert niemand. Het levert weinig op, de natuurwaarden zijn bescheiden, er is watersport in de zomer, er zijn mooie uitzichten. Maar het kost ook weinig. Het is een probleemloos deel van Nederland en daarom voor geen enkele politicus interessant.”

Frieling wijst erop dat in de verkenningen over de toekomst van Nederland de aanleg van de Markerwaard ontbreekt. In de discussienota over Nederland in het jaar 2030 wordt de bestaande situatie als gegeven beschouwd, in geen enkel toekomstperspectief is aanleiding voor inpoldering. Het rijk hoeft ook geen visie te ontwikkelen, meent Frieling, want de tijd is voorbij dat het openbaar bestuur de grote initiatiefnemer in de samenleving is, zeker waar het probleemloze gebieden als het Markermeer betreft. Wie wat wil, moet zelf een coalitie smeden.

Een belangrijk argument om inpoldering de komende dertig jaar niet op de agenda te plaatsen, is het feit dat we, na tientallen jaren van spreidingsbeleid, een periode van bundeling van ruimtelijke activiteiten in het westen van het land krijgen. Die periode, verwacht Frieling, zal enkele decennia duren en de provincie Flevoland zal uit oogpunt van ruimtelijk beleid aan betekenis inboeten.