beeldende kunst

T/m 2 februari, Het Glazen Huis, Amstelpark, Amsterdam, van zonsopgang tot zonsondergang. 'TIME', t/m 10 februari, Galerie Fons Welters, Bloemstraat 140, Amsterdam, di t/m za 13 tot 18 uur.

Job Koelewijn is bijna het prototype van de kunstenaar uit de jaren negentig. In de jaren zestig vierde het idealisme hoogtij, in de jaren zeventig deed het strenge formalisme zijn intrede, de jaren tachtig waren het decennium van de zelfgenoegzaamheid en in de jaren negentig wordt weer driftig naar identiteit en bewustzijn gezocht. De kunstenaar van nu lijkt een hang naar plaatsbepaling te hebben. Alsof hij de zich haastig voortspoedende maatschappij een pas op de plaats wil laten maken om uit te zoeken waar we het allemaal voor doen. Alsof hij, een beetje pathetisch gezegd, op zoek is naar de waarden en de persoonlijkheid van de maatschappij en de positie van de mens in dit alles.

De ster van Job Koelewijn is snel gestegen. Het in maart 1992 als eindexamenproject bijna ritueel laten reinigen van het Rietveld Paviljoen op de binnenplaats van de Rietveld Academie door zijn Spakenburgse moeder en tantes, sloeg in als een bom. De handeling was zo 'klein', maar had zo'n reikwijdte, dat Koelewijns naam meteen was gevestigd. De kunstenaar ontdeed zich met zijn actie van de bagage van vijf jaar opleiding, nog geheel in de geest van Rietvelds gezuiverde beeldtaal, en kon na deze rituele wassing verfrist aan de rest van zijn kunstenaarsschap beginnen.

Inlevingsvermogen

De kracht van Koelewijns werk ligt in de raadselachtigheid. Het doet een beroep op ons inlevingsvermogen, maar is tegelijkertijd soms zo privé, dat het ondoenlijk is het volledig te doorgronden. De associaties hebben met alledaagse ervaringen te maken, maar Koelewijn extrapoleert ze naar situaties met licht surrealistische of zelfs absurdistische trekken, die het alledaagse ontregelen. Het betekenisvolle zit in het aanjagen van de fantasie en de verbeelding, maar ook in het creëren van een zuiverende danwel louterende ervaring.

Heel letterlijk was dit het geval toen Koelewijn voor een expositie in De Appel de toegangsdeuren insmeerde met inhaleringszalf. Of bij het beeld dat hij bij Galerie Fons Welters presenteert in het kader van de tentoonstelling 'TIME', waarin verschillende kunstenaars van de galerie twee sleutelwerken uit hun oeuvre (een oud en een nieuw werk) laten zien. Het is een grafzerk van babypoeder met als opschrift 'VITALITEIT'. Het is een mengeling van levenslust en melancholie, want het blijft een grafzerk, ondanks het optimistische woord en het 'jonge' poeder.

De installatie van Job Koelewijn voor het Glazen Huis in het Amsterdamse Amstelpark wijkt enigszins af van zijn andere werk. Deze installatie is zo concreet en profaan, dat ze bijna banaal is. Het dak van het enigszins haveloos gebouwtje dient als fundament voor een in gedachten nieuw te bouwen huis. De houten staanders zijn al aan de dakrand getimmerd, de muren zijn uitgezet, de eerste stenen zijn gelegd. Een ladder, een hoop stenen onder een dekzeil en een luid schetterende radio geven aan dat er volop activiteit is. Het is een beeld dat iets hoopvols uitstraalt. De frisse moed van nieuwe daden hangt in de lucht, er staan nieuwe dingen te gebeuren. Een mooi detail is dat het Glazen Huis de prelude is op een nieuw te bouwen sculptuurmuseum in het Amstelpark, dat in 2000 de deuren wil openen. Koelewijn is symbolisch alvast begonnen.