Voertaal Turks niet goed voor Nederlands

AMSTERDAM - Zwarte scholen met voornamelijk leerlingen uit één bevolkingsgroep werken integratie tegen, vreest staatssecretaris Netelenbos. Directeuren van deze zogeheten 'mono-etnische' basisscholen denken daar niet allemaal hetzelfde over.

G. Lashley, directeur van basisschool Crescendo in Amsterdam Zuidoost, wordt wat moe van de kritiek op de mono-etnische scholen. “Er klinkt het oordeel in door dat allochtone ouders niet willen integreren. Dat willen ze juist wel. Het is immers de enige manier om hun kinderen naar een goede plaats in de Nederlandse samenleving te leiden.”

Dat er scholen zijn met voornamelijk allochtone leerlingen is Netelenbos een doorn in het oog. Dat er ook nog scholen zijn met voor meer dan de helft leerlingen uit maar één allochtone bevolkingsgroep, vindt zij vanwege de integratie helemaal onwenselijk. Ook al omdat mono-etnische scholen slecht kunnen zijn voor de taalontwikkeling van de leerlingen. Gelukkig, meldde zij de Kamer, is het aantal mono-etnische scholen sinds 1991 afgenomen. Maar daarbij vergat zij te melden dat het totaal aantal basisscholen door fusies ook is gekrompen. In werkelijkheid is het probleem minstens even groot.

Basisschool Crescendo telt voor 80 procent Surinaamse leerlingen. De rest is divers: Portugees, Ghanees, van alles. Wie geen bezwaar heeft tegen de Evangelische Broedergemeente, de richting van de school, is welkom. Het zijn vooral Surinaamse ouders die uit overtuiging hun kinderen naar Crescendo sturen, meent Lashley. “Ze willen dat hun kinderen iets bekends zien op school. Integreren moeten niet alleen allochtonen doen, ook de samenleving heeft daarin een taak. Als dat uitblijft, zoeken mensen iets bekends voor hun kinderen zodat zij van daaruit gesterkt de samenleving tegemoet kunnen treden.”

Dat betekent niet dat de aardrijkskundeles op het Crescendo vooral over Suriname gaat, zoals Lashley wel eens uit moet leggen. “Juist bij wereldoriëntatie, geschiedenis en biologie leggen we de nadruk op de Nederlandse en de Europese samenleving om de kinderen op hun toekomst hier voor te bereiden. De ouders zouden het bovendien niet pikken als we uitsluitend over Suriname zouden doceren. Daar schieten hun kinderen niets mee op.”

Dat een mono-etnische school tot taalachterstanden leidt, vindt Lashley op zijn minst ongenuanceerd. “Surinaamse kinderen komen in Suriname al in aanraking met het Nederlands, dus dat valt wel mee. Niettemin is er het probleem van het Surinaams-Nederlands, waarin woorden soms een heel andere betekenis hebben dan in het Nederlands. Maar de taalmethoden voor allochtone leerlingen zijn tegenwoordig heel goed, dus dat is te ondervangen.”

Lashley denkt dat het taalprobleem op een mono-etnische Marokkaanse of Turkse school complexer is, maar evenzeer oplosbaar. Een kwestie van extra aandacht voor het Nederlands, bij voorbeeld door naschoolse activiteiten. Maar B. Halfwerk, directeur van de Iepron in Almelo, deelt die mening niet. Zijn school heeft voor ruim 80 procent Turkse leerlingen. “Het zou me een lief ding waard zijn als de school heterogener was. De Marokkaanse leerlingen, waarvan we er maar een handvol hebben, leren veel sneller Nederlands dan de Turkse. Zij moeten wel.”

De Iepron staat in een wijk die voor meer dan de helft Turks is. “De kinderen horen op straat Turks, spreken thuis Turks en kijken naar de Turkse televisie, zelfs als hun ouders tot de tweede generatie behoren. Als ze ook op school alleen maar Turks horen maakt dat het moeilijk om Nederlands te leren. Natuurlijk is Nederlands voertaal in de klas, maar zodra er emoties aan te pas komen, vallen de leerlingen terug in het Turks. Dat is overigens niet vreemd: dat zie je ook bij Nederlandse kinderen die buiten de school alleen dialect spreken.”

Eigenlijk kan Halfwerk maar één voordeel bedenken van een mono-etnische school. De extra subsidie die de school krijgt om taalachterstanden weg te werken, kan efficiënt worden ingezet omdat het maar om één taalgroep gaat. Op een multi-etnische school moeten die middelen over alle nationaliteiten worden verdeeld.