Wie is de ware vriend van Israël? Debat blijft onbeslist

ROTTERDAM - Wie is nu eigenlijk de ware vriend van Israël? Is dat Pee Koelewijn en zijn Christenen voor Israël, die op grond van bijbelse profetieën ervan overtuigd zijn dat óók Judea en Samaria tot het beloofde land - Erets Israël - behoren? Of is het de publicist Arie Kuiper, eveneens bekend om een warme sympathie voor Israël, maar juist wegens zijn oprechte vredewens voor dit land voorstander van de stichting van een Palestijnse staat, inclusief de bezette gebieden Judea en Samaria?

Na een briefwisseling tussen beide heren in het Nieuw Israelietisch Weekblad (NIW) wilde Lody van de Kamp, rabbijn van de joodse gemeente Rotterdam, graag een antwoord op deze vraag. “Toen ik de brieven las, bekroop me het gevoel dat die twee het echt goed menen, maar toch in hun betrokkenheid het níet eens zijn. Vast stond voor mij dàt ze vrienden van Israël zijn. Tóch zijn ze het hartgrondig oneens. Hoe kan dat?, was de vraag die mij bleef bezighouden.”

Het publieke debat waartoe de rabbijn vervolgens, onder auspiciën van het Joods studiecentrum Leiden, de beide 'vrienden' uitdaagde, leverde woensdagavond geen duidelijke winnaar op. De strijd bleef onbeslist. Van de Kamp kon geen andere conclusie trekken dan dat Pee Koelewijn en Arie Kuiper beiden vrienden van Israël mogen heten, ook al geven zij een wel heel verschillende invulling aan hun vriendschap.

Wonderlijk

Het was een wonderlijke pas de deux, die de heren ten beste gaven. Kuiper: groot en met veel aplomb en welsprekendheid zijn duidelijke, vooral politiek gekleurde meningen verkondigend. Koelewijn: klein en voorzien van een oud-testamentische baard, getuigend van zijn liefde voor de joden en het hun in de Bijbel 'door de Eeuwige' beloofde land. Kuiper: de man van de politieke analyse, die met de rationele blik van de buitenlandcommentator de toekomst van Israël doorneemt. Koelewijn: de man van de gelovige emoties, die wel erkent dat er ook nog iets als politiek is, maar zich meer thuisvoelt in de Bijbelse vocabulaire en zich daarvan, al citerend uit de Psalmen, Genesis en Ezechiël, graag veelvuldig bedient. “Wij schrijven geen politiek voor aan Israël, maar gelóven dat Samaria en Judea bij het beloofde land horen.”

Kort na de moord op Rabin getuigde de organisatie 'Christenen voor Israël' in een advertentie in het NIW 'verbijsterd en terneergeslagen' van haar 'innige deelneming' met het overlijden van Rabin. Daarop klom Arie Kuiper in de pen en schreef in de brievenrubriek van het NIW dat hij de tranen van Christenen voor Israël over de moord op premier Rabin verdacht veel vond lijken op krokodilletranen.

Dat kwam hard aan bij Pee Koelewijn en zijn achterban. En, omdat 'die krokodilletranen de heren nogal dwars schijnen te zitten', wilde Kuiper op dat punt wel wat gas terugnemen. Hij zei best te geloven dat Koelewijn c.s. oprecht rouwden om de moord op Rabin. Waar het hem veel meer om ging, was de constatering van Christenen voor Israël dat Rabin de weg van de vrede zou zijn gegaan, die ook de premiers Begin en Shamir gingen. Deze twee Likoed-premiers waren echter, aldus Kuiper, fervente tegenstanders van de ontruiming van Judea en Samaria èn van onderhandelingen met de Palestijnen.

Juist volstrekt ànders dan zijn voorgangers zag Rabin volgens Arie Kuiper in, dat er nooit een duurzame vrede voor Israël mogelijk zou zijn, als het geen vrede zou sluiten met zijn vijanden en als het niet de in 1967 bezette gebieden zou ontruimen. Hij verving het groot-Israël-denken door het veiligheidsdenken. Kuiper: “Christenen voor Israël lieten Wiesje de Lange in hun blad premier Rabin zelfs van landverraad betichten. Het kan een Bijbels gebod zijn om in Judea en Samaria te wónen, maar nergens staat dat het ook een gebod is om daar een joods bestúúr te hebben. Wil je dit geestelijke conflict oplossen, dan moet je politieke middelen inzetten. Het joodse volk snakt naar vrede. Volgens het recept van Begin en Shamir zal er altijd oorlog zijn. Alleen volgens het recept van Rabin en Peres is vrede mogelijk.”

Koelewijn verweerde zich tegen deze stellingname door te wijzen op de vrede met Egypte, die toch maar mooi door Begin is bewerkstelligd, en op de akkoorden van Camp David. Bovendien zijn volgens hem niet alleen de kolonisten ontevreden met het 'eilandenrijk' dat zij zeggen te krijgen, maar zijn ook de Palestijnen niet blij met de hun toebedeelde 'lappendeken'.

Recept

Kuiper bleef bij zijn standpunt, dat alleen wat Rabin en Peres zijn gaan doen een recept is voor blijvende vrede. “Judith Herzberg zei het in de jaren zeventig al zeer terecht: 'Ontruiming van de bezette gebieden is gevaarlijk; níet ontruimen is nog veel gevaarlijker'.”

Ook Koelewijn wist van geen wijken: “Israël bestaat niet bij de gratie van de Verenigde Naties, maar bij de gratie van God. Ik heb een orthodoxe vrouw gesproken in een van de gebieden (bezet gebied, cvl), die zei: 'het kan zijn dat we opnieuw in ballingschap gaan, als er een Palestijnse staat komt'.” Wie is de ware vriend van Israël?