Prominente Zwitsers dringen aan op waarheid over nazi-goud en joodse tegoeden

BERN (AFP, AP) - Ruim honderd prominente Zwitsers hebben de regering in Bern ervan langs gegeven over de affaire rond het nazi-goud en vermeende joodse tegoeden. In een manifest drongen zij er gisteren op aan niet langer oorlog te voeren over beschuldigingen dat het land heeft geprofiteerd van de tweede wereldoorlog, maar opening van zaken te geven.

In hun vier pagina's tellende document laten parlementariërs, vakbondsmensen, professoren en kunstenaars weten dat zij zich in diskrediet gebracht voelen door de Zwitserse banken en het optreden van de federale regering. Zij willen dat Bern een campagne begint tegen het groeiende anti-semitisme. Verder moet de Zwitserse geschiedenis worden herschreven zodat een waar beeld van het verleden ontstaat.

“De geloofwaardigheid van Zwitserland is te grabbel gegooid en onze plaats in de wereld als een democratisch land is ondergraven”, aldus de verklaring. Het manifest is ondermeer getekend door een van de belangrijkste Zwitserse schrijvers van dit moment, Peter Bichsel, filmer Markus Imhoof en rockzanger Polo Hofer. Een van de opstellers is de psycholoog Paul Parin, die joden hielp vluchten in de oorlog. Hij verduidelijkte dat het document een brede discussie over racisme op gang wil brengen en de politiek ervan tracht te overtuigen een andere weg in te slaan.

De ondertekenaars laten weten dat hun statement een reactie is op de verklaring van de aftredende Zwitserse president, Jean-Pascal Delamuraz, begin dit jaar. De vraag van joodse groepen naar compensatie voor slachtoffers van de holocaust van wie het vermogen door de nazi's op Zwitserse banken was ondergebracht, deed hij af als “afpersing”. De verklaring van Delamuraz zorgde voor grote tweespalt in het land: aan de ene kant was er grote verontwaardiging van mensen die dit te ver vonden gaan, en aan de andere kant ontstond een golf van antisemitische brieven en aanvallen van medestanders van de president.

In het manifest, dat de komende dagen wordt gepuliceerd in de kranten, wordt de regering op de korrel genomen over het beschermen van de banken. “Als de Zwitserse banken alleen door grote internationale druk ertoe gebracht kunnen worden na vijftig jaar onafhankelijke experts te laten onderzoeken waar het verdwenen geld van holocaust-slachtoffers is gebleven, hoe er is gehandeld in gestolen goud, en waar zaken zijn die verder nog door de nazi's zijn gestolen, dan moet de Zwitserse overheid zich niet langer laten leiden door de belangen van deze banken.”

De Zwitserse regering liet gisteren weten dat haar pogingen om het oorlogsverleden op te helderen “moedwillig worden gedwarsboomd”. De speciale ploeg die is ingezet om onderzoek te doen in de zaak van joodse tegoeden (ter waarde van 7 miljard dollar, zeggen joodse organisaties), heeft gesprekken gevoerd met betrokken organisaties, maar vertegenwoordigers daarvan zeggen rare dingen of trekken het onderzoek in twijfel, aldus Bern.

Zwitserland heeft een nieuwe ambassadeur benoemd in de Verenigde Staten, Alfred Defago. Hij vervangt Carlo Jagmetti die in een vertrouwelijk memo verklaarde dat een oorlog nodig was over de zaak van de joodse tegoeden, en dat die gevoerd zou worden tegen “onbetrouwbare tegenstanders”.

De nieuwe diplomatieke vertegenwoordiger van de Zwitsers wordt niet bepaald met open armen ontvangen. De stad en de staat New York waarschuwden gisteren dat zij het Zwitserse banken moeilijk kunnen maken zaken te doen als er geen fonds wordt opgezet ter compensatie van slachtoffers van de nazi's.

Een woordvoerder van de gemeente New York gaf aan dat bijvoorbeeld wordt besproken of de 100 miljoen gulden aan pensioengelden, die de stad nu heeft ondergebracht bij drie Zwitserse banken, niet ergens anders moet worden belegd.