Japan verlaagt rente tot een half procent

Van onze redactie economie AMSTERDAM - De Bank van Japan heeft de rente gisteren verlaagd tot het laagste peil sinds de Tweede Wereldoorlog: een half procent. Maar zelfs deze discontoverlaging lijkt niet voldoende om de Japanse economie uit de nu al vier jaar durende recessie te krijgen.

In Tokio stegen de aandelen gisteren fors. Ook de dollar ging omhoog en werd voor het eerst sinds januari weer meer dan honderd yen waard. Verwacht wordt dat de regering hier bovenop nog extra overheidsuitgaven zal aankondigen.

De rente verlagen en meer overheidsgeld uitgeven: in normale omstandigheden is dat voldoende om een land uit een recessie te krijgen. Sterker nog, de Europese landen hebben de recessie van begin jaren negentig, waarin Japan nog steeds verkeert, allang achter zich gelaten terwijl ze het zonder deze prettige paardemiddelen hebben moeten stellen. Renteverlaging stuit in Europa al snel op het bezwaar dat het kan leiden tot hogere inflatie, terwijl het bovendien de wisselkoers van een munt onder druk kan zetten. En meer overheidsuitgaven stuit in Europa op het bezwaar dat de overheden dat in het verleden al zo vaak hebben gedaan, waardoor ze nu met een staatsschuld kampen die extra uitgaven, zelfs tijdelijke, onmogelijk maakt.

Juist daarom is het zo schrikbarend dat Japan, dat al deze beperkingen niet kent, er toch niet in slaagt uit de stagnatie te komen. De centrale bank hoeft niet bang te zijn dat renteverlaging de koers van de yen bedreigt, want die is zelfs tegenover de D-mark keihard; inflatie dreigt in geen velden of wegen. De overheid heeft geen grote schuld en kent pas sinds kort een begrotingstekort.

De ruimte om de rente te verlagen is nu volledig gebruikt: met de verlaging van het disconto tot een half procent heeft de Bank van Japan haar laatste kruit verschoten. De ruimte om de overheidsuitgaven op te voeren, wordt al enkele jaren benut: onder meer door reusachtige investeringen in infrastructuur. Het heeft echter niet gebaat. De vraag of meer van hetzelfde nu wel zal werken, is nog onbeantwoord.

Vorige maand daalde de industriële produktie 2,4 procent. Het was de vierde maand op rij dat deze daalde. Minister van handel Ryutaro Hashimoto noemde deze cijfers “uiterst lelijk”.

Enige hoop kan Japan nu echter putten uit het herstel van de dollar tegenover de yen. Tot voor kort leek Washington de yen-stijging heimelijk toe te juichen, omdat Japan daarmee eindelijk het lid op de neus zou krijgen van de enorme Japanse exportoverschotten. Inmiddels echter lijken ook de Amerikanen zich zorgen te gaan maken over de Japanse recessie die maar niet over gaat. Dat zou kunnen leiden tot Amerikaans ingrijpen om de dollar sterker te maken ten opzichte van de yen, waardoor de Japanse bedrijven weer lucht krijgen.