Nederlanders gebruiken briefje van duizend vooral als oppot-middel

Van onze redactie economie AMSTERDAM - De president van de Nederlandsche Bank W. Duisenberg gaf gisteren in Amsterdam toe dat het opmerkelijk is dat de DNB nu nog met een nieuw bankbiljet komt. Binnen vijf jaar wordt immers de euro geïntroduceerd, en zo'n twee jaar later is naar alle waarschijnlijkheid het Nederlandse chartale geld geen wettig betaalmiddel meer.

Bovendien, zo merkte Duisenberg op, neemt met de populariteit van electronische betaalmiddelen, zoals de chipknip, het gebruik van bankbiljetten af. Die ontwikkeling zal verder doorzetten, is de verwachting.

Omdat het oude duizendje door alle nieuwe kopieer-technieken echter steeds fraudegevoeliger wordt, besloot de Nederlandsche Bank de nieuwe versie toch nog op de markt te brengen. Volgens Duisenberg zijn tot nog toe 'slechts enkele' valse duizendjes gevonden. Het briefje van tien en de oude 'Snip' (100 gulden) zijn volgens hem veel fraudegevoeliger.

De centrale bank zet het nieuwe briefje pas op 2 april op de markt om het bankpersoneel de gelegenheid te geven alle kenmerken goed door te nemen. De 'Kievit' is op verschillende manieren beveiligd. De Nederlandsche Bank heeft een speciaal gedicht van schrijver en columnist Koos van Zomeren over de weidevogel in microscopisch kleine lettertjes op het briefje afgedrukt. Verder zijn in de linkerbovenhoek aan de voorkant twee delen van een kievitsei afgebeeld. Wanneer het licht daar doorheen valt, verschijnt een heel eitje. Alle vlekken op het ei moeten precies op elkaar aansluiten.

Rechtsonder aan de voorkant is het watermerk ingebracht: een kievits-kop. De zwierige kuif leverde voor ontwerper Drupsteen nog een probleem op. Uiteindelijk wist hij hem boven het groen-glanzende zonnetje te laten uitsteken. Het cijfer 1 000 is dik gedrukt, en dus voelbaar.

Twee andere kenmerken zijn vooral voor 'professionals' bedoeld. Op het papier van het nieuwe duizendje verschijnen lichtgevende 'stofjes' wanneer het onder een UV-lamp wordt gelegd. Tenslotte zijn met behulp van een vergrootglas de elf namen te ontcijferen waaronder de kievit in Nederland bekend staat.

De Nederlandsche Bank heeft 3 miljoen nieuwe briefjes laten maken. De oude briefjes blijven, afhankelijk van de vraag, nog geruime tijd in omloop. De DNB wil nog niet zeggen wanneer ze eventueel tot 'stille intrekking' over gaat. Daarbij worden oude duizendjes die bij DNB binnenkomen, niet meer in roulatie gebracht.

Op dit moment zijn in Nederland bijna 15 miljoen biljetten van duizend in omloop. Dat is slechts 4 procent van het totaal aantal bankbiljetten, maar wel 38 procent van de totale waarde die aan brief-geld in omloop is.

Nederlanders gebruiken de duizendjes volgens Duisenberg voornamelijk als 'oppot-middel'. “Veel ouders bewaren nog drie of vier briefjes van duizend voor hun kinderen. Naar schatting wordt slechts 30 procent als transactie-middel in de landbouw, tweedehands-autohandel, drugshandel of gokwereld gebruikt.”

Ontwerper Drupsteen werkt inmiddels aan een nieuwe opdracht voor De Nederlandsche Bank, die voor een nieuw tientje. Of dat project wordt voortgezet is nog de vraag. “Die beslissing hangt samen met de vraag of het nog de moeite waard is, in verband met de komst van de euro. In 1998 zou het ontwerp voor het tientje klaar kunnen zijn. Een jaar later komt de euro al.”

Wel heeft Duisenberg ontwerper Drupsteen voorgedragen voor een wedstrijd die de centrale banken van Europa organiseren. Ieder land mag drie ontwerpers laten meedingen naar de opdracht voor de euro. Behalve Drupsteen, worden ook de ontwerper van eerdere bankbiljetten, R. Oxenaar, en een ontwerpster van drukkerij Joh. Enschede, I. Madlé, voor die wedstrijd voorgedragen.

De nieuwe euro-biljetten zullen volgens Duisenberg ook optimaal zijn beveiligd. Gesprekken daarover zijn gaande tussen de centrale banken. Zeker is volgens Duisenburg wel, dat de streepjescode die op de Nederlandse bankbiljetten prijkt, niet door Europa wordt overgenomen. De code vergemakkelijkt het tellen van de biljetten. Maar omdat niet alle bankinstellingen binnen Europa over moderne tel-machines beschikken, vinden de centrale banken de code voor het euro-biljet niet nodig.