Ouwe meuk krijgt verjongingskuur

UTRECHT - In een poeslief persbericht heeft het bestuur van de Organisatie Oude Muziek laten weten dat het weer koek en ei is met Jan Nuchelmans, de programmeur van het Festival Oude Muziek. De onverwachte komst van de Brit Simon Mundy als nieuwe directeur, en het feit dat Mundy ook gaat programmeren, wekten bij Nuchelmans de indruk dat hij niet meer zo gewenst was.

Een aanbod uit Parijs om aan het conservatorium de opleiding oude muziek te komen leiden, gaf Nuchelmans de kans om met opgeheven hoofd het Utrechtse festival voor een belangrijk deel vaarwel te zeggen; één dag hield hij zich nog beschikbaar voor programma-adviezen, zo verklaarde hij eerder in deze krant, omdat hij de band met zijn geesteskind niet helemaal wilde doorsnijden.

Er is vorige week stevig gepraat en uitgepraat met als gevolg dat het Festival een hemelsblauwe verklaring uitgaf: “De komende jaren zal hij twee dagen per week beschikbaar zijn. Beide partijen zijn zeer verheugd over deze overeenkomst.” Het bestuur vindt de naam van Nuchelmans toch belangrijk vanwege het vertrouwen dat het publiek in de toekomst van het Festival heeft. De persverklaring: “De Organisatie is verheugd dat Jan Nuchelmans, ondanks zijn zware verplichtingen in Parijs, ruim tijd zal vrijmaken om de nieuwe directeur als adviseur ter zijde te staan. Dit is tevens een garantie voor de continuïteit in het programmabeleid. Het is tevens een garantie dat de vele liefhebbers van de oude muziek ook in de toekomst veel moois te wachten staat in het kader van de Festival- en netwerkprogramma's.”

Zo'n openlijke en diepe buiging naar het publiek, in dit geval de duizenden die tien dagen de Utrechtse binnenstad doorwoelen op oude muziek, maak je zelden mee. De festivalleiding moet ook uiterst behoedzaam te werk gaan. Het vaste publiek heet weliswaar 'nieuwsgierig' te zijn, maar dan gericht op het verleden. Sterker nog: hoe ouwer muziek, hoe meer publiek. De introductie enkele festivals geleden van negentiende-eeuwse muziek bleek niet erg aan te slaan.

Hoe zou het publiek reageren als het Festival een sterker accent zou gaan leggen op nòg nieuwere muziek? Dat laatste is vooral een wens van Frans de Ruiter, inofficieel de festivaldirecteur. De benoeming van de alles-eter Mundy en het feit dat ook hij gaat programmeren, wijst in de richting van het openbreken van de vertrouwd geraakte formule.

Die formule is sleets geworden. Liep het Festival in de eerste vijf jaar beslist ver voorop met het ontdekken en aantrekken van groepen, en het opgraven van vergeten repertoire, na dertien festivals tekent zich een herhalingsmoeheid af. Dat komt omdat inmiddels overal oude muziek opduikt; van dorpskerk tot Amsterdams Concertgebouw spoelen middeleeuwen, renaissance en barok door het héle seizoen. Geen platenmaatschappij of er is een sub-label gewijd aan de oude muziek. Oude muziek is ouwe meuk geworden, authentieke muzak voor de miljoenen, waar aan te verdienen valt. Een detail: in het eerste echte programmaboek (in 1983) stond één advertentie voor platen; in 1984 twee; in 1995 zijn het er tien, de meeste full colour.

Een verfrissing zou het zijn, ook om inhoudelijke redenen, om de oude muziek uit het gekoesterd getto te trekken en te mengen met onze eigen tijd. Maar met hoeveel eigen tijd? Die vraag mag Mundy oplossen. In dit festival wordt al een begin gemaakt. Diverse groepen hebben eigentijdse muziek ingevlochten in hun programma's. Zo combineert Hortus Musicus Tallinn (de verrassing uit Estland van enkele jaren geleden) werken uit de renaissance met composities van Arvo Pürt, oorspronkelijk zelfs geschreven Hortus Musicus! Vanmiddag om 16 uur in de Pieterskerk. Maandag betreedt zelfs de eerste levende componist het Festival: de Nederlander Robert Heppener houdt om 19 uur in Vredenburg een lezing over zijn artistieke relatie met Guillaume Dufay (thema in dit festival); 's avonds om 22.45 uur klinken in de Geertekerk Heppeners composities en muziek van Dufay door het Nieuw Ensemble. Zo zitten er meer kleine injecties 'nieuw' in dit festival. De ouwe meuk krijgt een verjongingskuur.