Op fundamentalisten na zijn Turken de Arabieren beu

ANKARA - De Turkse, Israëlische en Amerikaanse militaire oefening 'betrouwbare zeemeermin' op de Middellandse Zee gaat de geschiedenis in als de eerste militaire oefening tussen een islamitisch land en Israël.

Turkije, dat in 1948 het eerste moslimland was dat Israël erkende, tekent met deze oefening voor een nieuwe primeur. Geweigerd door de Europese Unie en geïsoleerd door de leden van de Islamitische Conferentie, vindt het in Israël een nieuwe (militaire) bondgenoot. Een mooie kans om aan militaire technologie te komen. En voor Israël een zakelijke kans, omdat Turkije de komende 20 jaren 150 miljard dollar in wapenaanschaf gaat investeren.

De militaire samenwerking tussen Turkije en Israël begon al in 1996. Israëlische gevechtsvliegtuigen voerden toen vluchten uit boven het laagland van Midden-Anatolië. Iraanse autoriteiten hadden toen deze ontwikkelingen als volgt geïnterpreteerd: “Israel is ons nieuwe buurland

geworden''. Iran is niet het enige land met grote bezwaren tegen deze samenwerking. Alle Arabische landen - Jordanië uitgezonderd - Griekenland en Armenië zien de nieuwe strategische veranderingen met grote zorg.

Iran, Syrië en Irak, drie buurlanden van Turkije die nooit tot een dialoog in staat waren, zijn meteen gesprekken begonnen. Griekenland praat met Armenië en Iran. Ondanks de bezwaren van de buurlanden wil Turkije de kans van een militaire samenwerking met Israël niet aan zich voorbij laten gaan. Het is een uitgelezen kans om aan de modernste militaire technologie te komen, die Turkije door Europa en Amerika vanwege de mensenrechten geweigerd wordt. Israël heeft nog nooit 'gezeurd' over de mensenrechten in Turkije.

Turkije en Israël kunnen veel wederzijdse belangen hebben, feit blijft dat Turkije bewoond wordt door moslims; een godsdienstige groep die het land Israël en het Jodendom nooit een warm hart heeft toegedragen.

Maar merkwaardig genoeg lijkt de Turkse regering de volle steun te hebben van de publieke opinie. Behalve leden van de islamitische Welvaartspartij, maakt niemand bezwaren tegen de gezamenlijke militaire oefeningen tussen Turkije en Israël.

“Als land staat Israël me wel aan”, zegt een politieagent. De man die elke dag met een fluit in de mond en witte handschoenen bij een drukke rotonde het verkeer regelt, is blij met de nieuwe politiek van Turkije. “Op het voortgezet onderwijs werd ons verteld dat onze zakelijke verhoudingen met Israël in het begin goed waren. Maar na bezwaren van de Arabische landen zijn die contacten verbroken. Dat heb ik altijd jammer gevonden. Wat hebben we met de Arabieren te maken? Ik vind dat je eigen belang altijd voor moet gaan. Wat hebben de Arabieren ons te bieden? Wat hebben ze tot nu toe gepresteerd? Het enige wat ze kunnen doen is hun olie uit de grond laten halen door de Amerikanen. Maar Israël heeft bewezen dat ze van niets een land kunnen opbouwen”, zegt hij en werpt zich weer met de hand in de lucht voor de auto's. Het is de beurt van de andere kant om door te rijden. Zijn fluit is oorverdovend.

Ook wat betreft de zakelijke contacten lijkt de wens van de politieagent uit te komen. 1997 is op beleidsniveau een druk jaar geweest tussen Turkije en Israël. Het hoofd van de Generale Staf, Ismail Hakki Karadayi, heeft in februari een bezoek gebracht aan Israël en heeft verzekerd dat de militaire technologie die Turkije van Israël krijgt alleen in Turkije blijft.

In april is de Israëlische minister van buitenlandse zaken, David Levi, naar Turkije afgereisd. Kort voor zijn bezoek had het Turkse parlement de vrije handelsovereenkomst tussen Turkije en Israël goedgekeurd. Bovendien is het aantal Israëlische toeristen in Turkije groeiende.

Het is echter niet allemaal rozegeur en maneschijn. Turkije moet voor deze unieke samenwerking waarschijnlijk ook een flinke tol betalen. Het wordt een stuk moeilijker om olie en gas van Iran te kopen, voor Turkije van groot belang daar het land nu al met een groot energietekort kampt. Als het embargo tegen Irak is opgeheven zal dit land vermoedelijk ook vraagtekens zetten bij de heropening van de oliepijpleiding, die via Turkije de Middellandse Zee bereikt.

En hoe is men bestand tegen een intensieve anti-propaganda bij de volgende verkiezingen van de islamitische Welvaartspartij tegen Israëlische vliegtuigen die boven Turkije vliegen? Een aanhanger van de Welvaartspartij, een blinde advocaat, zegt: “Met Israël moet je oppassen. Het is onverstandig om onze geheimen bloot te stellen aan hen. Ze kunnen elk moment ons aanvallen. In het Oude Testament staat dat het gebied wat nu het Zuidoosten van Turkije is heilig gebied is voor Joden. We zien dat joden dat gebied langzaam beginnen te bevolken. Straks nemen ze het helemaal over. We weten allemaal heel goed wat ze met Palestijnen hebben gedaan en nog doen”.

De woorden van de advocaat klinken belachelijk in de oren van de gepensioneerde kolonel Cengiz Bursalioglu. Na zijn pensioen bouwde hij een leven op als makelaar. Hij weet zich te herinneren dat hij in de jaren zeventig heeft deelgenomen aan een militaire oefening met Iran. “Ik verkoop nu huizen en weet dat iedereen eerst naar de buren informeert eer men het huis koopt. Zo is het met landen ook. Je moet er voor zorgen dat je geen vijanden maakt. We kunnen bevriend zijn met Israël en met Arabische landen. Daar is niets op tegen. Trouwens, de technologie moet toch ergens vandaan komen?”