Vayne en Soerjadi: quatremains?

“Die Amerikanen zijn natuurlijk hartstikke verwend, dus ik dacht: dat moet ik groot doen. De driehanden-techniek.” Gelach om de jongensachtige wijze waarop Wibi Soerjadi vorige week vrijdag vertelde over zijn Newyorkse debuut, in november vorig jaar. Speciaal over hoe hij de toegift had opgebouwd om het publiek in de Carnegie Hall, voor zover nog niet overtuigd, alsnog de mond van verbazing te laten openzakken.

Hij nam geen halve maatregelen: “Ik wilde bekende Amerikaanse nummers combineren in de stijl van Liszt en Busoni,” sprak de maker van onder meer het Nederlandse publiekssucces de 'Koninginnedag-parafrase'. “Maar in Amerika heeft iedereen haast, dus ik werkte in een korte inleiding naar de 'The Star Spangled Banner'. Dan blijven ze wel. Vervolgens een mooie overgang met bitonale loopjes naar de 'Yankie Doodle Dandy', nog wat New Yorkse lichtjes er bij en dan 'America the beautiful'. In de linkerhand-partij de klank als van cello's in een orkest.”

Soerjadi gnuifde van plezier dat hij zijn 'American Fantasy', 6 minuten en 54 seconden volgens de cd, zo aantrekkelijk had weten maken dat het publiek met gelach en applaus tussendoor van herkenning getuigde en voor het virtuoze desert in bravo en gejuich uitbarstte. Het resultaat staat op de cd die Philips naar aanleiding van dat optreden uitbrengt. Ter verhoging van de feestvreugde draaide Soerjadi er zijn hand niet voor om, om de Fantasy voor verzamelde vrienden, radio- en tv personalities en de pers nogmaals te spelen.

Tjonge, wat een bak herrie in dat kleine, te lage zaaltje uit die enorme Bösendorfer in het (geheel in stijl) American Hotel in Amsterdam! Soerjadi glom van trots. “Dit is het moeilijkste stuk wat ik ooit gespeeld heb”, sprak hij. Desondanks zat zijn zwart glanzend haar nog perfect na afloop.

Waarom moest ik happend in een partje taart gesneden uit een eetbare 'Stars and Stripes', denken aan Jan Vayne? Vanwege het haar, vanwege de virtuositeit, vanwege het winden van het publiek om de pianistische vingers? Jan Vayne, die was onlangs nog onder veel vaderlands gejubel ook naar Amerika afgereisd, om in Washington op één van Clintons inauguratie-partijtjes te spelen. In welke krant stond géén interview over Jan uit Zwolle die zo mooi 'de klassieken weet te populariseren'. Vergezeld van een foto van Jan-met-lang-haar.

Ik beken direct dat ik nooit zijn cd's beluisterde en hem nooit live hoorde spelen. Met Kerstmis trad hij op in het Amsterdams Concertgebouw en ik dacht: 'Waarom niet'. Maar de affiche van Jan-met-cowboy-laarzen op een chique salonbank, maakte mij afkerig. Als-ie ook zo speelt, voor de populariteit met zijn voeten op het klavier, dan liever niet. Geef mij dan maar Wibi: every key a gentleman.

A propos: wat hoorden of zagen we nou eigenlijk van die optredens van Jan Vayne in Washington? Geen krant, geen tv die mij er iets over meldde. Daar ging het toch om? Stond Clinton echt in de bocht van de vleugel, met dromerige ogen te luisteren terwijl Jan, licht schuddend met de manen, een potpourri maakte van 'America the Beautiful' en 'Love me tender, love me sweet'? Was Clinton tevreden of riep-ie: 'Hey, where's Wibi?' Ik zou hem geen ongelijk geven, want die 'American Fantasy' had niet mogen ontbreken bij de inauguratie. Och, gewoon een kwestie van de beste manager. Die van Jan Vayne had er gewoon harder aan getrokken.

Netzomin als over Jan Vayne, hoorden we iets uit New York over Wibi Soerjadi. Ook al had hij zich voor zijn programma laten adviseren door de emeritus paus-van-de-New Yorkse critici (Harold Schonberg), er kwam geen enkele criticus! Terwijl Wibi en zijn platenmaatschappij dachten aan een doorbraak in Amerika. Gelukkig dat die cd er nu is: met een indrukwekkende Carnaval van Schumann, met een werkelijk ravissant vloeiend, klinkklaar waterspel in 'Jeux d'eau' van Ravel en prachtig gerealiseerde bewerkingen van Liszt. Plus die 'Fantasy'.

Zou dat niet voor een Amerikaanse doorbraak zorgen: Vayne en Soerjadi quatremains. Met pittige militaire marsen van Schubert, Slavische Dansen van Dvorak, sonates van Mozart en iets bruisends van Liszt. Of Wibi verzint iets groots voor de zeshandentechniek: de Gevleugelde Hollander-rapsodie.