Bij de neus genomen

De verkoop van het Amsterdamse kabelnet aan de firma A 2000 is deze week merkbaar geworden voor de abonnees. Eurosport, NBC Superchannel, QVC (een rare Britse zender voor homeshopping, die in december ineens verscheen) en Cartoon Network zijn verdwenen ten bate van een tweede open kanaal ten bate van even oprechte als heel erge tv-amateurs, het muziekkanaal The Music Factory (een soort MTV), TV 10 Gold (in oude series) en de Spaanse zender TVE (al die Nederlanders aan de costa's kijken naar RTL 4, dus nu doet Amsterdam wat terug voor de niet aflatende stroom van Spaanse toeristen hier).

Verdwenen is dus ook Eurosport. Maar die organisatie vecht nog door en zal met enig geluk in het najaar terugkeren, als een aangepaste vorm van abonnee-televisie. Dat hoort bij de merkwaardige kwestie die Eurosport is. De European Broadcasting Union, de Europese Omroep Unie van publieke omroepen waar ook de NOS bij is aangesloten, is mede-eigenaar van Eurosport. Maar Eurosport is ook een commerciële onderneming, die alleen sportevenementen uitzendt. Eurosport verdient dus aan de uitgezonden reclamespotjes en wil tegelijk dat het Amsterdamse kabelnet betaalt om die zender door te geven. Het kopen van sportrechten wordt namelijk steeds duurder, de reclame-inkomsten vallen tegen, Eurosport moet winst maken en wil dus een tweede geldstroom: die van de kijkers naar de zender.

Dat is vrij legitiem - een krant bevat advertenties en tegelijk moet een abonnee ervoor betalen. Alleen, zo'n constructie is op het kabelnet niet mogelijk en al helemaal niet meer nu Amsterdam zo dom is geweest om het kabelnet van de eigenaren te stelen en aan derden te verkopen. A 2000 betaalt 'uit principe' voor geen enkele zender en zet desnoods TVE op het net. De gemeente heeft bij de verkoop een zeker minimumaanbod bedongen, maar omdat zij werkelijk geen flauw benul heeft van wat er nog op tv-gebied gaat gebeuren, is dat een volstrekt loos gebaar en een vrijbrief voor de beheerder van het kabelnet om aanbieders te dwingen over te gaan tot abonnee-tv.

Eurosport is daar het eerste slachtoffer van, tenzij de rechter ingrijpt. Maar misschien keert Eurosport eind van het jaar terug in een speciaal pakket, waarvoor de abonnees die dat willen een decoder moeten aanschaffen en waarvoor ze bovendien per maand extra moeten gaan betalen. In dat bedrag kan dan die tweede geldstroom, van de kijker naar de commerciële zender, verwerkt worden. Dat wordt een kwestie van rekenen. Eurosport weet zich in de Top 10 van de best bekeken stations van het Amsterdamse kabelnet, hoewel dat geen enkele kunst is, gezien het overige aanbod. Als er voldoende potentiële klanten zijn, kan het profijtelijk worden voor de zender om in Amsterdam dan toch maar gedwongen te kiezen voor zo'n speciaal pakket en dus voor abonnee-tv.

Als dat schaap over de dam is, kan A 2000 verder zaken doen. Want de abonnee betaalt ongetwijfeld ook ruim bij voor het kabelnet dat deze prachtige service biedt. In de verwachting dat er nog veel meer commerciële stations zullen komen kan de kabelnetbaas, die slimmer is dan de verantwoordelijke wethouder De Grave, maar dat is niet zo moeilijk, in de toekomst nog meer stations (wegens gebrek aan ruimte zal het wel genoemd worden) in hetzelfde gareel dwingen. En dan is zo'n kabelnet ineens misschien toch wel profijtelijk op den duur.

Het resultaat is vooral dat de abonnee van het kabelnet, dat op zijn kosten is aangelegd, steeds meer moet gaan betalen voor het gebruik van zijn net. De aanbieders moeten ook steeds meer gaan betalen en daar tussen zit de nieuwe macht, die overigens voornamelijk gokt op het gebruik van het kabelnet voor computerdiensten, waarvoor uiteraard per telefoontik extra betaald moet gaan worden. Maar dat is nog helemaal een ongewisse markt.

Hoe de situatie vorm gegeven gaat worden, blijkt nu al uit de samenstelling van het 'beperkte pakket' dat selectieve kijkers voor bijna vijftig gulden minder per jaar kunnen krijgen (de kosten van aansluiting zijn wel twee keer zo hoog). Dat bestaat uit Nederland 1, 2 en 3, AT 5, Salto, Rai Uno en TRT Int. (een Turkse zender). Dat onaantrekkelijke pakket, want bijna de helft van de kijkers wil de Nederlandse commerciële zenders zien, maakt duidelijk dat iedereen al behoorlijk bij de neus is genomen. De wederwaardigheden van Eurosport laten zien dat dit pas het begin is.