SPANJE

MADRID - Spanje heeft zich al verslikt in 1997. Zo snel gingen de twaalf klokslagen van het uurwerk in het centrum van Madrid dat vrijwel niemand in staat was de traditionele twaalf geluksdruiven - één bij elke klokslag - op fatsoenlijke wijze te verorberen.

Tienduizenden Spanjaarden verslikten zich en vrezen dat het nieuwe jaar hun niet het geluk brengt dat hun zou toevallen als de twaalf druiven volgens het ceremonieel zijn genuttigd op het moment dat de twaalfde klokslag heeft gegalmd.

Het druivenritueel is een ernstige zaak. De woekerwinsten op de fruitmarkt, het inflatieverhogende karakter, het bijgeloof, het hoort in Spanje even zozeer bij oudejaarsnacht als de oliebol in Nederland.

Het nieuwe jaar begint pas na de twaalfde klokslag op de Puerta del Sol in Madrid. Omdat de tv-camera's op dat uurwerk zijn gericht, kijkt heel Spanje vol spanning mee, in de ene hand de druiven, in de andere hand het glas champagne.

Normaal gesproken duren de twaalf slagen exact 17 seconden. Speciaal voor oudejaarsnacht wordt een vertragingsmechanisme in werking gesteld om iedereen in staat te stellen de twaalf druiven in 34 seconden weg te werken.

Juan Blasco, de directeur van de dienst openbare gebouwen in de provincie Madrid, onder wiens verantwoordelijkheid het uurwerk valt, gooide echter roet in het eten. Hij gaf enkele minuten voor middernacht tot ieders verbazing opdracht het vertragingsmechanisme buiten werking te stellen. Officieel deed hij dat omdat hij vreesde dat de net gerestaureerde klok wellicht na de vierde of vijfde slag stil zou staan zodat het nieuwe jaar nooit zou kunnen beginnen.

Boze geruchten willen dat die beslissing werd genomen onder druk van een commerciele tv-zender die op middernacht een commercial uitzond op het 17 seconden-ritme. Met 34 seconden zou de commercial immers de mist zijn ingegaan.

De polemiek was gisteren heftig. Officiële communiqués en verklaringen wisselden elkaar af. De oppositie wil tekst en uitleg. “Wij hebben ons allemaal verslikt bij de vierde en vijfde druif”, zei een verontwaardigde voorzitter van de horeca-werkgevers. Anderen eisen het hoofd van Blasco's chef die politiek gezien verantwoordelijk wordt gehouden voor deze miskleun.

De traditie van het uurwerk op de Puerta del Sol gaat terug naar 1866 toen de klok werd geïnstalleerd. Daaronder staat het gebouw waarin het provinciale bestuur is gehuisvest en waar zich vroeger het hoofdkwartier van Franco's geheime politie bevond. Om de herinneringen aan de martelkamers van de dictatuur in de kelders definitief te begraven, is vorig jaar een begin gemaakt met een grondige restauratie. Zo ook het uurwerk.

Op 16 mei werd de klok stilgezet. Een paar weken geleden liep het weer. Een glunderende uurwerkmeester Vicente Rodriguez hield tot oudejaarsavond vol dat alles weer volgens de traditie zou verlopen, inclusief de vertraagde klokslag. Maar Juan Blasco besliste anders. Het gerucht over de tv-commercial ontkent hij ten stelligste. Hij hield gisteren vol dat hij zijn beslissing had genomen 'uit respect voor het uurwerk'.