Vernietigende kritiek op Franse rol tijdens genocide in Rwanda

NAIROBI (AFP) - De Franse geheime dienst heeft nog weken lang het Rwandese leger wapens geleverd, terwijl de volkerenmoord op de Tutsi's en dissidente Hutu's al in volle gang was.

Dat zegt de in Londen gevestigde organisatie African Rights in een rapport, dat vandaag uitkomt. African Rights heeft kritiek op de hele internationale gemeenschap, vooral de VN, maar neemt in de eerste plaats Frankrijk op de korrel. Het verwijt dat land dat het nauwe relaties is blijven onderhouden met de extremistische Hutu's, ook toen de genocide, die aan vele honderdduizenden mensen het leven heeft gekost, al in volle gang was. Volgens African Rights hebben de Fransen zeker tot eind mei en misschien tot ver in juni wapens geleverd aan de Rwandese regering.

Het massale moorden begon na de dood van de voormalige Rwandese president Juvénal Habyarimana, die op 6 april het leven liet toen een raket zijn vliegtuig neerhaalde. Een onderzoekster van African Rights heeft zeven weken in Rwanda doorgebracht, in mei en in juni. Het resultaat van haar bevindingen is een rapport van 442 bladzijden, dat poogt de oorzaken, omstandigheden en gevolgen van de volkerenmoord te onthullen.

De voornaamste oorzaak van de ellende is volgens het rapport de weigering van de kliek rondom president Habyarimana (een Hutu) om de macht, voorrechten en rijkdommen te delen met anderen. Frankrijk heeft, op grond van een verdrag uit 1975 voor militair technische bijstand, een beslissende rol gespeeld bij de organisatie, training en bewapening van de presidentiële garde. Die garde heeft op haar beurt de milities van de 'Interahamwe' op poten gezet. De Interahamwe's zijn de voornaamste daders van de volkenmoord, voornamelijk uitgevoerd met houwers en andere primitieve wapens.

In 1993 waren er 680 Franse soldaten in Rwanda. Ze hielpen het Rwandese leger bij de bestrijding van de guerrilla-organisatie RPF, waarin Tutsi's de eerste viool spelen. Het RPF is nu aan de macht. Volgens het rapport speelde bij de Franse geheime dienst DGSE en het ministerie van samenwerking de wens mee om de Franse taal te verdedigen. De Hutu's hebben een voorkeur voor Frans, terwijl de Tutsi's Engels zijn georiënteerd.

De Verenigde Naties hebben hun pogingen opgeschort om Hutuvluchtelingen terug te brengen naar hun woonplaatsen. Het was de bedoeling dat in de 'Operatie huiswaarts' vierduizend Hutuvluchtelingen per dag zouden terugkeren. Maar gisteren gingen er niet meer dan 102 op pad, begeleid door VN-militairen.

Geruchten en valse informatie, verspreid door onder andere clandestiene radiozenders, zorgen ervoor dat de vluchtelingen afzien van hun thuisreis. De afgelopen twee dagen zijn zelfs 4 700 mensen vanuit hun kampen in het zuiden van Rwanda uitgeweken naar het buurland Burundi.