Weghalen kernwapens verdeelt Washington, Russen blijven moderniseren

De VS zijn volgens onbevestigde berichten in Navo-kringen van plan hun laatste kernwapens uit West-Europa terug te trekken, zo werd gisteren gemeld. Niet dat er nog veel over waren: van de minstens 6000 Amerikaanse kernkoppen die in 1985 in West-Europa aanwezig waren, zijn er nog 150 à 200 aanwezig.

,,Zeer verrassend'', zegt onderzoeker C. Homan over de berichten dat het Pentagon alle tactische kernwapens uit Europa weg zal halen.

,,Het zou zeer wenselijk zijn deze actie ook in een verdrag met de Russen vast te leggen'', meent de medewerker van Clingendael, het internationaal instituut voor internationale betrekkingen in Den Haag.

Want dan zou eindelijk duidelijk worden hoeveel kernwapens Rusland nog heeft. Daarover is tot op heden bij alle onderzoekers veel onduidelijkheid.

Tactische kernwapens hebben bij de Russen nog steeds een belangrijke positie. ,,Jeltsin heeft in april nog een decreet getekend om ze verder te moderniseren.'' In de onderhandelingen tussen de VS en de Russen is over tactische kernwapens nog nooit gesproken, zegt Homan. ,,Er waren impulsen om er iets aan te doen. Maar dat leidde nog tot niets.''

Hoeveel kernwapens er in West-Europa nu nog liggen, meldt de Navo niet. Wel is er sinds kort een schatting van het internationaal onderzoeksbureau Basic. Dat stelt dat er in West-Europa in totaal ongeveer 200 tactische kernwapens zijn. In Nederland zouden er daarvan elf liggen, op de vliegbasis Volkel. Duitsland heeft de belangrijkste bases voor kernwapens: daar zijn er 101 opgesteld.

Voor de transatlantische band zijn de tactische kernwapens nog steeds belangrijk, zegt Homan. ,,Uit een soort solidariteit en gedeelde verantwoordelijkheid moeten er kernwapens op zowel Amerikaans als Europees grondgebied staan.''

Volgens de Belgische hoogleraar internationale betrekkingen Rik Coolsaet ligt het besluit daarom politiek ook zo ingewikkeld. De Republikeinse meerderheid in de Amerikaanse Senaat blijft gehecht aan de oude doctrine van afschrikking. Van de Europese bondgenoten wordt verwacht dat zij solidair zijn.

Maar de Amerikaanse defensie-experts denken er heel anders over dan hun politici: ,,Binnen het Pentagon leeft al sinds 1995 de overtuiging dat je met die dingen in reële termen niks kunt doen'', aldus Coolsaet. De militairen, zegt de defensiespecialist, zijn overtuigd van het feit dat je met de circa 200 kernkoppen van dit type bommen, op te hangen aan F 16's, in Europa geen oorlog kunt winnen.

In de Amerikaanse militaire doctrine hebben volgens Coolsaet de kernwapens plaatsgemaakt voor niet-conventionele lange-afstandswapens, zoals in Kosovo gebruikt. De Britten hebben vorig jaar al de nucleaire taken van hun vliegtuigen afgeschaft.

Ook in ruimer verband is de terugdringing van kernbewapening weer actueel. De neutrale landen Ierland en Zweden hebben bij de VN een voorstel ingediend om de wereld stapsgewijs kernwapenvrij te maken.