Synodevoorzitter: Ook predikant mag pedofiel zijn

Van onze kerkredactie AMSTERDAM - Het pleidooi van ds. L. van Drimmelen voor acceptatie van pedofilie in Trouw van zaterdag heeft gemengde reacties opgeroepen. “Moedig en dapper”, noemt voorzitter ds. R. Vissinga van de synode van de gereformeerde kerken de coming out van de gereformeerde predikant, universitair docent en vooraanstaand adviseur van het Samen op Weg-proces.

Van Drimmelen hekelde in een ingezonden brief de 'aanklagers' van pedofielen. Hij stelde dat het 'tendentieus' is kinderen die met een pedofiel contact hebben gehad als 'slachtoffer' te zien en schreef dat is aangetoond dat kinderen van een pedofiele relatie 'nauwelijks of geen schade ondervinden'. “Verknipte figuren die kinderen misbruiken mogen achter de tralies”, schrijft Van Drimmelen, “maar integere pedofielen hebben recht op erkenning. Het kan namelijk ook een zegen zijn een tijdlang voorwerp te zijn van oprechte en integere liefde.”

“Van Drimmelens bekentenis komt in een tijd dat het klimaat voor pedofielen zeer onveilig is”, reageert Vissinga, die een kerkelijke discussie over pedofilie noodzakelijk vindt. “In bepaalde vormen is pedofilie zeker toegelaten. Van echte liefde wordt een mens nooit minder. Maar ook kinderen ouder dan de wetteljke grens van twaalf jaar vindt hij niet rijp voor seks met een volwassene. “Ook bijna-pubers zijn vaak uitermate afhankelijk. Met hen kun je geen gelijke relatie hebben.” Vissinga zou van Van Drimmelen, die hij 'uiterst integer' noemt, willen weten waar de grens zou moeten liggen.

Ook predikanten moeten volgens Vissinga pedofiel kunnen zijn. “Iemand moet voor zijn seksuele geaardheid mogen uitkomen. Het komt ons niet toe om die te veroordelen. Dat mag alleen God.” Een predikant is hierover ook geen verantwoording over schuldig aan zijn kerkenraad. “Ondanks de richtlijnen worden er vaak infame vragen gesteld over seksuele geaardheid.” Vissinga vermoedt dat dit nog erger wordt als pedofilie bespreekbaar wordt. Toch hoopt hij dat het taboe wordt doorbroken. “Ik heb in twintig jaar nog geen pedofiel ontmoet. Niet omdat ik ze niet sprak, maar omdat het taboe zo sterk is dat kennelijk niemand ervoor uit durft te komen.”

Volgens de dekaan van de theologische faculteit van de VU, prof. dr. H. M. Vroom, is er voor de werkgever niets aan de hand. Daarvoor zou Van Drimmelen iets ontoelaatbaars moeten hebben gedaan. “Hij vraagt alleen op een respectabele manier aandacht voor een groep mensen.”

Verder is Vroom van mening dat Van Drimmelen binnen de grenzen blijft die de gereformeerde kerken ten aanzien van (homo)seksualiteit hebben gesteld in het synoderapport 'In liefde trouw'. Wel is er een verder gesprek nodig, waarin bepaalde zaken uitgelegd moeten worden. Vroom denkt daarbij aan de lichamelijke aspecten van pedofilie.

Op persoonlijke titel zegt ds. A. Rienstra, secretaris van het Confessioneel Gereformeerd Beraad, dat seksuele contacten in een pedofiele relatie volstrekt af te keuren zijn. Niet alleen omdat de bijbel dat afkeurt, maar ook op psychologische gronden. Een kind kan onherstelbare schade oplopen.

Verder is Rienstra van mening dat Van Drimmelen een beetje op vergoelijkende toon over straffen voor pedofielen spreekt. De kans bestaat dat dan een grens wordt overschreden, namelijk dat het niet alleen gaat om lief en aardig voor een kind zijn. “Een pedofiel zit niet in de gevangenis omdat hij pedofiel is, maar omdat hij iets op zijn geweten heeft.”

De emeritus hoogleraar ethiek G. Maneschijn uit Kampen zei te verwachten dat vanuit de kerken niet veroordelend gereageerd zal worden. Men zal de moed bewonderen die Van Drimmelen heeft gehad om ermee naar buiten te treden. “Voor mij wordt hij geen andere mens erdoor. Dat hij er problemen mee krijgt op de VU kan ik me niet voorstellen. Er zal pastoraal, niet veroordelend op gereageerd worden”, zei Maneschijn zaterdagavond op Radio 1.

Over de discussie in de kerken zei Maneschijn te verwachten dat deze bijzonder moeilijk zal worden. “Het probleem is moeilijk, vooral omdat je zomaar niet over je eigen gevoelens heen stapt.” Wat zijn oordeel als ethicus betreft zei Maneschijn eerst dat hij niet wil oordelen over de kwetsbare persoon die deze zaak in de openbaarheid heeft gebracht. Vervolgens: “Wie geen genegenheid voor kinderen voelt, hun 'bevalligheid' niet ziet, is een armzalig mens. Bij seksuele aantrekkingskracht is er wel een grens voor kinderen beneden de 12 à 14 jaar die hoe dan ook niet kan worden overschreden. Pedofilie bestaat, heeft altijd bestaan, ook bijvoorbeeld in de oudheid, maar ik denk dat je het jezelf niet moet toestaan. Het gaat tussen kinderen en volwassenen namelijk altijd om een ongelijke relatie.”

Pedofiele contacten houden een zeker risico in, zegt psychotherapeute P. Jongsma-Tieleman, tot voor kort lid van de gereformeerde klachtencommissie voor misbruik in pastorale relaties. Voorop staat bij haar dat seks van een volwassene met kinderen absoluut onaanvaardbaar is.

Voor een pedofiel komt een contact met een kind in plaats van een relatie, zoals man en vrouw die hebben. Ouders die hun behoefte aan intimiteit bij elkaar vinden, kunnen om die reden een kind belangeloze liefde bieden. Voor een pedofiel is dat anders. Bovendien zijn vooral kinderen die hulp nodig hebben, gevoelig voor pedofiele contacten. Is dat de hulp die ze nodig hebben, vraagt Jongsma zich af.

Zij kent één pedofiel die nog contact met zijn vroegere relaties onderhoudt. Maar uit haar werk, waar overigens alleen maar mensen met problemen komen, kent ze gevallen waarin kinderen in een pedofiele relatie beschadigd en misbruikt werden.

Marian Grandia-Feddema, begeleidster van de slachtoffers van de kerkelijk werker uit Driebergen die in november werd veroordeeld wegens seksueel misbruik van minderjarigen, heeft er geen bezwaar tegen dat Van Drimmelen een gesprek over pedofilie wil openen.

Ze heeft er wel veel moeite mee dat Van Drimmelen een koppeling legt met de zaak van de pastor in Driebergen, zonder deze overigens met name te noemen. “Die is echt niet veroordeeld op grond van verhalen die niet kloppen. Zo worden slachtoffers tot daders gemaakt.”

Volgens haar heeft het artikel van Van Drimmelen veel losgemaakt bij de slachtoffers van de pastor uit Driebergen. “Ik vroeg me wel af: waarom nu? Waarom niet drie maanden geleden, toen die zaak speelde. We dachten nu juist wat rust te krijgen. Ik vraag me af of de schade die het artikel berokkent uiteindelijk niet groter is dan het voordeel van het openen van het gesprek.” Van Drimmelen stelt de zaken eenzijdig voor, vindt Marian Grandia. “Een kind vraagt niet om seksualiteit en zeker niet een kind van zes, zeven jaar.

Een pedofiel ziet de eigen behoeftes in het kind terug. De slachtoffers zijn vaak heel getraumatiseerd en echt niet alleen doordat de ouders of de partner er zo slecht mee omgaan, maar vanuit de ervaring zelf.''