'Je moet alles in de maag in dankbaarheid ontvangen'

Van 'Hadiya brood en banket' op de S.V.P. Road in Bombay mag de ramadan beginnen. Trots somt de baas alle specialiteiten op die hij de laatste dagen heeft bereid: Maloir, fulni en kertja. ,,Proeven? Ben je besodemieterd,'' roept hij spottend. Klanten en bedienden lachen mee. ,,Na zonsondergang ben je de eerste.''

In het koffiehuis, honderd meter verderop, zitten twee mannen een chillum, hashpijp, te stoppen. Buiten in een hoekje roken ze hem op. ,,Wij zijn de slechte jongens van de buurt,'' lacht Ali (36), die om de hoek in een autowerkplaats werkt. Vroeger was hij pas echt een rotjoch, vertelt hij zonder uit te weiden, maar tegenwoordig heeft hij een gezin. ,,Ramadan? Tuurlijk. Het nachtleven is de hele maand fantastisch. 's Nachts lekker eten, met z'n allen bidden in de moskee, uitgebreid flaneren en vrienden ontmoeten. Als de meesten slapen, gaan wij natuurlijk door.'' Hij wijst op zijn chillum en maakt een gebaar alsof hij drinkt. ,,Maar overdag geen druppel, hoor. Helemaal niets.''

Veel winkels rond de Mohammed Ali Road, het hart van een grote moslimbuurt, openen bij zonsondergang en sluiten bij zonsopgang. Wie een vrij man is - van bedelaar tot kleine zelfstandige - slaapt overdag.

Tegenover het koffiehuis, in het luxe kantoor van de Islamic Research Foundation, kijken ze een beetje zuur. Daar willen ze de islam zuiver houden, en dat is niet gemakkelijk. Mannen met baarden lopen heen en weer met stapels lectuur, of kijken geleerd over hun bril. ,,Dus als God zegt dat de Koran perfect is, wil jij dat niet geloven?''

,,Indiase islam?'' Research executive dr. S.M. Shuaib (30) begrijpt de vraag niet. ,,Er is maar één islam, die van de Koran!'' Bezoekt hij nooit die soefie-tombe om de hoek? Het is er altijd druk, helemaal tijdens ramadan. Shuaib: ,,In de heilige Koran staat duidelijk dat een graf niet boven de grond mag uitsteken. Een tombe is dus verboden - om over mensenverering maar te zwijgen.''

,,Maar één islam? Kletskoek,'' zegt moslim-intellectueel Asghar Ali Engineer, directeur van het instituut voor islamitische studies. ,,Het gros van de 115 miljoen moslims in India is soefie. Degenen die het aanbidden van heiligen afwijzen vormen een kleine minderheid. Tussen de twee groepen botert het niet. Onlangs zijn er in Bombay over en weer zelfs een paar moorden gepleegd.''

,,Het soefisme heeft altijd geprobeerd om de islam zoveel mogelijk Indiaas te maken,'' zegt Engineer. ,,De verering van de heiligen staat dus centraal, zoals de verering van de goden in het hindoeïsme centraal staat. Net als de hindoegoden kunnen de heiligen gunsten verlenen, worden ze graag vereerd met bloemen en houden ze van de geur van sandelhout. Ook de festivals van hindoes en soefie-moslims lijken op elkaar.''

,,Indiase moslims en hindoes delen dezelfde normen en waarden. Beiden eerbiedigen het kastenstelsel, voor beiden is trouwen heilig. In Arabische landen wordt gemakkelijk gescheiden en hertrouwd, maar Indiase moslimvaders zeggen hun dochter bij de trouwerij: 'Het huis van je man verlaat je voorgoed alleen in de liggende positie, op weg naar de begraafplaats'.''

Volgens Engineer kunnen soefi-moslims het meestal uitstekend met hun hindoe-buren vinden. ,,Beide groepen leven dicht bij elkaar, deels in dezelfde volksbuurten. Ze delen dezelfde cultuur, bezoeken elkaars festivals, en roepen soms zelfs elkaars heiligen of goden aan. De scherpslijpers aan beide kanten behoren meestal tot de middenklasse. Zulke hindoes zijn vaak chauvinistisch, zulke moslims puriteins.''

'Rotjong' Ali trekt een vies gezicht. ,,Je kan wel puriteins willen zijn, maar dat ik toevallig uit de maag van een moslimvrouw kom, geeft mij toch niet het recht een hindoe te veroordelen? Want die is ook maar toevallig uit de maag van een hindoe-vrouw komen kruipen. Ik ben een beetje een filosoof, weet je. De ramadan is er om weer te beseffen dat alles in de maag in dankbaarheid moet worden ontvangen - eten zowel als godsdienst.''