Formule I verwordt tot voetbal zonder goals/Snelheid en afkeer van tabaksreclame bedreigen GP-circuit

HOCKENHEIM - In de 'ultieme vorm van racen', is het beperken van snelheid de grootste sport geworden. Dat is zeker niet de enige paradox die de Formule I rijk is, wel de meest besproken van het moment. Of het moet de suggestie van Bernie Ecclestone zijn, om aan de overdaad aan reclame voor tabak een gratis anti-rook-campagne te koppelen.

De informatie die tijdens de Grote Prijs van Duitsland uit de luidsprekers rond het circuit van het dorp Hockenheim schalt, is voor een groot deel van de meer dan 130 000 toeschouwers onverstaanbaar. Het passeren van met name publiekslieveling Michael Schumacher, de Duitser in Italiaanse dienst, wordt begeleid door daverend applaus, maar tot de trommelvliezen van de coureur dringt die aanmoediging niet door. De meest nuttige voorziening tijdens een racedag vormen de oordopjes die voor acht mark per paar van de hand gaan.

De omslag van een map met persinformatie suggereert heel wat anders dan het hoge gegil der motoren en de onmiskenbare bijdrage aan het broeikaseffect op de aarde. Hij toont een collage foto's van natuurschoon en de verklaring dat de internationale automobielfederatie FIA meewerkt aan de beperking van de uitstoot van schadelijke uitlaatgassen. Ecclestone, de manager die de Formule I maakte tot het even rijke als protserige circus dat het nu is, weet hoe hij de publieke opinie moet bewerken. Dus wordt door de FIA een dusdanige bijdrage geleverd aan een bosaanplantproject in Mexico, dat de Formule I “koolstofneutraal rijdt”.

Een grotere zorg dan het milieu is voor Ecclestone de afwijzende houding die steeds meer landen aannemen ten aanzien van tabaksreclame. Het is met name de sigarettenindustrie die de spilzucht in de Formule I tot de huidige astronomische hoogte heeft opgedreven. Dit seizoen bedraagt de bijdrage ruim 400 miljoen gulden, maar de revenuen daarvan worden steeds minder zichtbaar. In Engeland en Frankrijk is al een verbod van kracht op rookreclame bij sporten die op televisie worden uitgezonden. In Duitsland heeft de industrie zichzelf een beperking opgelegd, om een wettelijke regeling voor te zijn. Het team van Williams liet de wagens van Villeneuve en Frentzen in Hockenheim met het nieuwsgierig makende formule R.? van start gaan. Met de publiciteit die dat opleverde, werd alsnog een tegenprestatie geleverd voor het bedrag van zestig miljoen gulden dat Rothmans op jaarbasis in het snelheidsproject pompt.

Vreemd genoeg, en tot woede van Hockenheim, mag op 28 september op de Nürburgring wèl met rookreclame worden gereden, nadat Ecclestone had gedreigd de wedstrijd te verplaatsen naar Kuala Lumpur. Het betreft op dit Duitse circuit overigens de Grand Prix van. . . Luxemburg.

Ecclestone doet in interviews nogal luchtig over een probleem dat verregaande gevolgen kan hebben, nu de Ier Padraig Flynn, verantwoordelijk voor de gezondheidspolitiek van de Europese Unie, van plan is al deze herfst een algeheel rookreclameverbod in Europa in te voeren. Canada dreigt met zo'n zelfde maatregel. “We moeten domweg onze Europese organisatie een beetje inkrimpen en verhuizen naar plaatsen waar we geen problemen hebben, zoals Azië”, aldus Ecclestone. “We zouden ook naast de traditionele reclameborden andere belachelijk grote borden kunnen zetten met het opschrift 'Roken zal je doden'. Zodat de landen die moeilijk doen het voordeel hebben van gratis reclame voor een anti-rook-campagne.”

Twaalf van de zeventien GP's zijn gehuisvest in Europa, het belangrijkste afzetgebied voor sponsoren. Een bijkomend probleem is dat de spectaculaire en risicovolle racevorm Indycar buiten Amerika zijn vleugels uitslaat. Er worden al wedstrijden gehouden in Brazilië, Canada en Australië en er zijn plannen voor Japan en Europa. Uitgerekend in een tijd waarin de Formule I zich terecht grote zorgen maakt over de aantrekkelijkheid van de eigen wedstrijden.

De huidige Formule I wordt wel vergeleken met voetbal zonder doelpunten. De bolides plegen in een razendsnelle processie achter elkaar aan te rijden, zonder dat iemand van de meest vooraanstaande coureurs betrapt kan worden op een spectaculaire inhaalmanoeuvre. Passeren wordt pas mogelijk door mechanische mankementen bij de concurrent. Dodelijke saaiheid dus, waarbij de liefhebber zich tevreden moet stellen met de momenten waarop de wagens stilstaan: de doorgebrachte tijd in de pits is veelal beslissend voor het eindklassement. Terstond na de start van gisteren vormden respectievelijk Berger, Fisichella, Michael Schumacher, Hakkinen, Alesi, Villeneuve, Trulli, Barichello en Ralf Schumacher de top-negen. Vier van hen voltooiden de race niet, waarna Berger, Schumacher, Hakkinen, Trulli en Schumacher keurig in ongewijzigde volgorde als de nummers een tot en met vijf finishten.

In een poging de races weer aantrekkelijk te maken - de miljoenen televisiekijkers moeten uit reclame-oogpunt aan de buis blijven gebonden; toeschouwers willen waar voor hun 165 tot 600 gulden entree - èn de veiligheid van de coureurs te verhogen, zullen de wagens met name in de bochten trager moeten worden. Onder luide protesten van rijders en constructeurs, wordt komend seizoen de omvangrijkste regelverandering doorgevoerd sinds 1983. De belangrijkste wijzigingen zijn het versmallen van de auto's met twintig centimeter en het verplicht stellen van profielbanden. Op die wijze zal de toekomstige winnaar van de GP van Duitsland zijn ronden bijna even traag volbrengen als Jos Verstappen gisteren in zijn wagen deed.

In 1970 verdwenen de profielbanden ten gunste van de slicks, die de auto aan het asfalt doen kleven. Met de technische vooruitgang van vooral de aerodynamica zijn de snelheden de afgelopen jaren geweldig opgelopen. In '93 werden alle computergestuurde technieken in de wagens verboden om de snelheden te remmen en de (financiële) kloof tussen de topteams en de rest niet groter te laten worden. Dit jaar zijn de snelheden echter hoger dan ooit. Op Hockenheim, met zijn vele rechte stukken een der snelste circuits, sloopte Gerard Berger de snelste ronde die toenmalig winnaar Damon Hill vorig jaar zette (1.46.504) met bijna een seconde. Bergers gemiddelde snelheid van boven de 227 km/u lag twee kilometer hoger en hij bereikte topsnelheden van boven de 340 km/u. De profielbanden zullen een rem vormen en elke nieuwe ontwikkeling kan ermee worden bevroren. FIA-voorzitter Max Mosley: “Als de wagens weer sneller worden, verhogen we simpelweg het aantal groeven.”

Jacques Villeneuve heeft al gedreigd naar de Indycars over te stappen. Zijn vader stierf in een Formule I-wagen, maar hij vindt het met de (on)veiligheid nu mooi genoeg. “Formule I wordt verondersteld het ultieme racen te zijn, laten we dat zo houden. Racen is gevaarlijk, dat is ook de opzet ervan.” Sinds in 1994 Ayrton Senna en Roland Ratzenberger verongelukten, is veel aan de veiligheid van wagens en circuits gedaan. Vooral het hoofd van de coureur is beter beschermd, hetgeen Jos Verstappen vorig jaar augustus redde. Onderzoek wees uit dat de Nederlander destijds zijn crash op Francorchamps slechts overleefde dankzij de verplichte headprotector.

Maar of de nieuwe maatregelen de wedstrijden attractiever zullen maken, wordt door velen betwijfeld. Adrian Newey, een grootheid op het gebied van de aerodynamica, verwacht dat zijn specialisme nog meer de boventoon zal gaan voeren. Niet alleen zullen de wagens “er vreselijk gaan uitzien”, maar ook het aantal inhaalacties zal schaars blijven. Want juist de aerodynamica is verantwoordelijk voor een dusdanige turbulentie, dat de volgende wagen onbestuurbaar wordt als hij op minder dan dertig meter nadert.