Internationale steun voor premier Bosnische Serviërs

BIJELJINA (AFP, Reuters, AP) - Op de verkiezing van de gematigde politicus Milorad Dodik tot premier van de Republika Srpska is internationaal onmiddellijk positief gereageerd. De vraag is echter wat de Karadzic-aanhang gaat doen, die niet aanwezig was bij de stemming zaterdagnacht.

Al weken bakkeleit het parlement van de Bosnische Serviërs over het aanwijzen van een regeringsleider. Ook zaterdagavond leek het weer niets te worden. Rond middernacht verklaarde parlementsvoorzitter Dragan Kalinic, een Karadzic-supporter, de zitting voor gesloten na felle debatten met de nodige scheldpartijen. Kalinic deelde mee dat het parlement over een week weer bijeen zou komen. Maar de aanhang van president Biljana Plavsic, die 43 van de 83 zetels bezet, bleef achter en hield vervolgens een stemming waarin Dodik werd gekozen.

De premier, een 39-jarige zakenman uit Plavsic' bolwerk Banja Luka, was aanvankelijk lid van de ultra-nationalistische SDS. Maar hij was een van de eersten die de partij openlijk durfden te bekritiseren. In 1994 richtte hij zijn eigen partij op. Hij heeft goede relaties met moslims en Kroaten, waar hij ook gedurende de oorlog in Bosnië mee om bleef gaan.

In een toespraak tot het parlement riep Dodik op tot een duidelijke breuk met “het falende beleid van de ultranationalisten onder leiding van Karadzic”. De premier vindt dat de Bosnisch-Servische republiek nodig moet gaan samenwerken met het westen, en de vredesakkoorden van Dayton dient uit te voeren. Hij pleitte verder voor een scheiding tussen kerk en staat, snelle privatisering, een vrije pers en onderzoek naar corruptie binnen de overheid.

Carlos Westendorp, de gezant in Bosnië van de internationale gemeenschap, sprak van “een grote stap voorwaarts. Dit is een regering waar de internationale gemeenschap mee kan werken.” Hij had zaterdag als uiterste datum aangewezen voor de verkiezing van een premier.

De internationale gezant riep de hardliners rond de van oorlogsmisdaden beschuldigde ex-president Karadzic op te blijven deelnemen aan het parlementaire proces en de nieuwe regering niet te dwarsbomen. Maar de gang van zaken rond de verkiezing van Dodik zal de polarisatie vrijwel zeker verder aanwakkeren. Afgevaardigden van de aan Karadzic gelieerde Servische Democratische Partij (SDS) en de Radicale Partij (SRS) hadden Dodiks kandidatuur bestempeld als “absoluut onaanvaardbaar” en “belachelijk”. Zij wezen erop dat zijn Partij van Onafhankelijke Sociaal-Democraten (SNSD) slechts twee zetels in het Bosnisch-Servische parlement telt.

De SDS en SRS weigeren mee te werken aan uitvoering van de vredesakkoorden. Zij noemen de Navo-troepenmacht in Bosnië een “bezettingsleger”. Westendorp wees er nog eens op dat uitvoering van de Dayton-overeenkomst beloond zal worden met vele honderden miljoenen aan internationale hulp voor wederopbouw. De Federatie van moslims en Kroaten in Bosnië heeft al zo'n 3 miljard gulden ontvangen, maar de Bosnische Serviërs kregen niets omdat Karadzic en zijn kliek weigerden hun macht op te geven.

President Plavsic noemde de stemming van zaterdag “het moeilijkste moment” in haar leven. Zij had Dodik enkele uren voor de zitting in Bijeljina voorgedragen. Haar eerdere kandidaat, Mladen Ivanic, was door de Karadzic-aanhangers afgewezen en trok zich vrijdag terug.