Een topevenement voor halflege tribunes

BOEDAPEST - De bovenste ring van het voor 130 miljoen gulden gerenoveerde Népstadion in Boedapest is grotendeels met gekleurd zeil afgedekt. Een betonbak met een capaciteit van 75 000 toeschouwers, dat was vorig jaar in Athene zelfs te veel van het goede voor de WK.

Ook tijdens de vandaag beginnende EK blijkt steeds meer stucwerk nodig om de inflatie binnen de internationale atletiek te verhullen. De voorverkoop in de Hongaarse hoofdstad is een etmaal voor de openingsceremonie blijven steken op 15 000 kaarten per dag. Zodat moet worden gevreesd dat zelfs het 'gekrompen' Népstadion deze week half leeg zal zijn. En niets maakt op sponsors zo'n beroerde indruk als lege tribunevakken tijdens lange tv-uitzendingen. Veel heeft de overkoepelende Europese Atletiek Association (EAA) niet geleerd van dat soort feiten: de EK van 2002 heeft het Olympia Stadion in München als speelplaats.

Veroorzaker van veel ellende is Primo Nebiolo, de IAAF-preses die de atletiek wel rijk heeft gemaakt maar in zijn expansiedrift te ver is doorgeslagen. De WK bleek een perfect evenement om de aandacht van publiek, tv en commercie te trekken, maar toen de Italiaanse despoot er een tweejaarlijks evenement van besloot te maken, was dat het begin van recessie. Die vorig jaar tijdens de te lange WK en dit seizoen met de prestigieuze 'Golden League' achter de decoder een dieptepunt heeft bereikt.

De tweejaarlijkse WK-cyclus was sowieso een klap voor de EK, die tot de eerste WK van '83 het grootste atletiekinstituut vormden na de Olympische Spelen. Toen Nebiolo ook nog eens besloot prijzengeld uit te keren aan de medaillewinnaars op zijn mondiale evenement, geloofde amper nog iemand in de toekomst van de EK. Die waren voorbestemd als kweekvijver van jong talent; de Europese toppers zouden zonder betalingen geen interesse meer tonen. Zoals dat bij indoortoernooien reeds jaren de praktijk is.

Toch is het zo'n vaart niet gelopen. Vol trots presenteerde EAA-voorzitter Homén gisteren niet alleen een record aantal deelnemende atleten (1330 uit 44 landen) maar ook vrijwel alle Europese toppers. Slechts één vedette meed vanwege de (afwezigheid van) financiën evenals vier jaar geleden het continentale podium: het Oekraïense fenomeen met de polsstok Sergei Boebka, die inderdaad slechts springt voor het geld. Het heeft Homén gesterkt in zijn mening om ook in de toekomst geen start- of prijzengeld te betalen. Hij noemde daarvoor drie redenen (atleten komen toch wel; ze verhogen hun waarde met een Europese titel en de EK is de enige kwalificatiemogelijkheid voor de World Cup in september), om de vierde en belangrijkste te verzwijgen: de EAA heeft domweg het kapitaal niet om zich bij de vedetten populair te maken.

De EK's van '86 (Stuttgart) en '90 (Split) waren nog ongemeen boeiend. Stuttgart omdat Europa toen nog vele aansprekende atleten kende; Split vanwege de gewijzigde oost-westverhoudingen die de twee decennia daarvoor zo'n stempel op de sport hadden gedrukt. Maar Helsinki '94 werd een dieptepunt, waarbij Nederland in weerwil van het gedevalueerde niveau geheel verzoop.

Nu staat de Europese atletiek op twee sporen. Zonder de financiën uit de oude wereld zou de sport mondiaal reeds enige jaren op sterven na dood zijn geweest. Vooral omdat het Amerikaanse publiek zich er geheel van heeft afgekeerd. Maar op sportief gebied heeft Europa veel terrein prijs gegeven. In de disciplines die de meeste aandacht trekken domineren Afrikanen en Amerikanen. Europeanen zijn veroordeeld tot het verdelen van de restjes: de medailles op de onderdelen waarvan weinigen wakker liggen.

Tijdens de eerste (boycotvrije) WK van '83 in Helsinki eiste Europa driekwart van de wereldtitels op; vorig jaar in Athene was dat minder dan de helft. In die periode devalueerde het Europese titeltoernooi snel, maar na het toernooi van vier jaar geleden lijkt vreemd genoeg het sportieve dieptepunt nu verlaten. Mogelijk omdat ze zich mondiaal toch kansloos achten, richten velen zich dan maar op Europees niveau. Model voor die situatie stond de uitspraak van Kamiel Maasse, pal nadat hij vorig jaar in Athene op de tien kilometer als elfde over de finish was gekomen: “Ik ben hier vierde Europeaan, dat biedt mooie perspectieven voor de EK van volgend jaar”. En zo lijken de oude grootmachten Groot-Brittannië, Duitsland en Frankrijk en de Spanjaarden zich te hebben opgemaakt voor een serieus gevecht. Waarin een enkele Nederlander (Robin Korving?) zich daadwerkelijk zal kunnen mengen.

De zware nederlaag die de EAA dit jaar leed tegen het Formule I-circus lijkt het toernooi bovendien slechts ten goede te komen. Vier jaar geleden kreeg Boedapest de EK toegewezen en werden de data bepaald. Maar afgelopen jaar, zo herinnert pr-man van de EK Péter Szalay zich als uit een nachtmerrie, was daar ineens de grote baas van de decibels, Bernie Ecclestone. “De koning, de keizer, iedereen weet hoe die man is. Hij wilde per se de GP van Boedapest het afgelopen weekeinde op de kalender. Dat heeft ons vele slapeloze nachten gekost.” Ecclestone wilde niet wijken, dus moest de EAA buigen. De opening van de EK werd van maandag naar dinsdag verschoven en het programma voor de verdeling van 46 titels werd tot zes wedstrijddagen ingekrompen. In Helsinki ging het om twee disciplines minder en was er twee dagen meer ruimte.

Homén ontkent dat die inkrimping voor de EAA nadelige financiële consequenties heeft gehad. “Wij verkopen een evenement aan televisie en sponsors als pakket, niet per dag.” Maar voor de Hongaarse televisie waren de problemen zo groot, dat die de plaatselijke organisatie de afgelopen maanden op de rand van de afgrond hebben gebracht.

Een definitief besluit is nog niet genomen, maar Homén gaat er vanuit dat ook de toekomstige EK's in een korter tijdsbestek worden afgewerkt. “De klacht in Helsinki was dat met name de eerste twee dagen het programma te weinig bracht.” Hetzelfde geluid dus dat veelvuldig klonk tijdens de laatste WK in Athene, die waren uitgesmeerd over liefst negen weinig enerverende wedstrijddagen. De onverstoorbare Nebiolo opperde zelfs om de 'happening' tot twee weken op te rekken. Ondanks het feit dat de Grieken massaal thuis bleven.