Soepele spooruitbreiding bij Amsterdam CS

Van een onzer verslaggevers AMSTERDAM - Of het allemaal gelukt is, moest vanochtend om 4.45 u toen de treinen weer zouden gaan rijden nog blijken, maar de Spoorwegen hadden er gisteren alle vertrouwen in dat het ombouwen van de tweeëneenhalve kilometer spoor pal ten westen van het Amsterdamse Centraal Station op tijd klaar zou zijn.

Het 'project Singelgracht' omvatte de verbreding van een flessenhals die per uur gemiddeld veertig treinen moet verwerken, van vier naar zes sporen. De spoorwegen verwachten op die manier vertragingen flink te beperken. “De treinen reden hier figuurlijk gesproken bumper aan bumper”, zegt voorlichter Ton Honing. “Geen wonder dat het soms misliep en reizigers op het CS hun aansluiting misten.”

Om de ingreep Singelgracht mogelijk te maken werd de westelijke uitgang van het Centraal Station zaterdagochtend om twee uur dichtgedraaid. Er kon geen trein meer in of uit. Passagiers die dit weekeinde van Amsterdam richting Leiden, Haarlem en Zaandam wilden, moesten van CS per bus naar Sloterdijk worden gebracht. Ze kregen daardoor minstens een half uur vertraging.

NS had gezorgd voor een informatiestandje in de hal van CS. Een Japanse vrouw die naar Parijs wilde, hoorde daar dat de reis ditmaal via Utrecht zou gaan. De meeste reizigers, die hoorden dat ze eerst een stukje per bus moesten, namen de vertraging gemoedelijk op. Maar een man uit Dordrecht, die het 'gedonder bij NS zat' was, ging flink over de rooie. Speciaal voor kortaangebonden reizigers deelde NS pepermuntjes en puzzelboekjes uit.

“We wilden vijf vliegen in één klap vangen”, verklaart Honing de drastische afsluiting. Er werd gewerkt aan sporen, seinen, beveiligingssystemen en aan het gerieflijker maken van de intocht van treinen in Amsterdam. Treinen die vanaf vandaag uit de richting Schiphol komen, kunnen nu het emplacement 'oversteken' naar het noordelijkste deel van CS en aanlanden op het perron van de Gooi-lijn.

Op enkele meters van hun slaapkamerramen werden soms heipalen van 25 meter de grond ingeslagen. “We wilden daarom wat extra's doen aan het lawaai voor de omwonenden, die het toch al zwaar te verduren hebben gehad,” zegt Honing. Hij vertelt dat men bij NS rails 'spoorstaven' noemt. “Strikt genomen was het niet nodig alle staven te vervangen en nieuwe verbindingen te leggen, maar nu het toch de bedoeling was het treinverkeer te versoepelen, zijn meteen moderne lassen gelegd.”

Een lasser legt uit dat de spoorstaven tot dusver met zo'n acht millimeter afstand van elkaar lagen. Het leidt tot het overbekende 'gdink-gdink' van de stalen wielen. Na enige tijd slijten de koppen van de staven nog wat verder af, waardoor het geluid voor reiziger en omwonende echt vervelend wordt. Nieuwe spoorstaven worden daarom aan elkaar vastgelast. Maar er blijft ruimte nodig voor het zomerse uitzetten van het staal. Daarom komen er op grotere afstand dan voorheen schuine lassen, die nauwelijks geluid maken. Goed op elkaar ingewerkte ploegen zaagden dit weekeinde bij de Singelgracht de staven los, waarna anderen de staven aan elkaar lasten. Een derde ploeg bracht vervolgens de schuine zaagsnede aan.

Het zijn geharde mensen, die lassers. Hun hulpmiddelen zijn betrekkelijk bescheiden, maar de temperaturen waarmee ze werken boezemen ontzag in: bij het thermit-lassen wordt er vloeiend staal in de las gegoten op een temperatuur van 2300 graden. Klagen doen ze ondanks het koude, schrale weer weinig. Wel stelt een van de maats vast dat ze in Limburg vorige week harder liepen met koffie en vlaai. “Maar daar kwamen we weinig aan werken toe en dat kan je ook weer niet teveel hebben.” Volgende week sjorren de mannen weer aan de rails in Italië.

Luc de Pender uit Hardinxveld is zo'n lasser. Het is avond, de koude snerpt door je kleren, het slijpen van de staven is slecht voor je rug. Er is veel concentratie en kracht voor nodig. “Maar ik vind het gezellig hier”, zegt De Pender. “We hebben het goed met elkaar. We geven en nemen. Ook de Turkse lasser staat te glunderen. “Toen ze me vanmiddag ineens vroegen omdat een collega ziek was geworden, hoefde ik maar even met mijn vrouw te overleggen. Toen zij het goed vond, zei ik meteen ja. Ja, je gezin moet het aankunnen dat je soms na twintig uur werk thuiskomt en dan na een uur of vier weer ineens weg moet.”

De lassers hebben het druk met Rail 21, de huidige verbouwing van het spoorwegnet van de NS, waartoe ook 'project Singelgracht' hoort. Om het werk op tijd te laten eindigen was er een zorgvuldig geschreven draaiboek. De kou zorgde er echter voor dat het werk zaterdag al meteen vertraging opliep. Maar volgens voorlichter Honing zat er genoeg ruimte in de plannen om vanochtend de treinenloop opnieuw vlot te laten lopen.