Brief bisschop wekt beroering

Van onze kerkredactie AMSTERDAM - “Rome heeft het imago van barmhartigheid verloren en dat van hardvochtige macht gekregen”, schreef de aftredende bisschop Reinhold Stecher van Innsbruck half november in een vertrouwelijke brief aan collega's en vrienden. De brief lekte uit en maakt al wekenlang veel los in r.-k. Oostenrijk.

Aanleiding voor Stechers kritiek was de recente Vaticaanse instructie over de rol van leken in de kerk. Die was, aldus Stecher, meer ingegeven door zorg voor de rechten van de gewijde ambtsdragers dan voor het heil van de geloofsgemeenschap. Een collega-bisschop had hem eens glimlachend gezegd: in mijn bisdom heeft elke priester drie parochies en alles loopt prima. Stecher: de man heeft waarschijnlijk zelf nooit één parochie gehad, laat staan drie.

Met name het rigoureuze beleid jegens mensen die gescheiden en hertrouwd zijn vindt Stecher ver verwijderd van de barmhartigheid die de kerk van haar stichter had moeten leren.

Een ander punt dat hem na zeventien jaar bisschopsambt hoog zit is de houding van deze paus en het Vaticaan jegens priesters die (willen) trouwen. “In mijn eigen ervaring bleven verzoeken, die door mij om pastorale en menselijke redenen waren ondersteund, ongelezen liggen gedurende tien jaar en langer. (. . .) Wat zouden wij zeggen, als een priester in de biechtstoel tegen iemand zei: Kom over tien jaar maar eens terug? Leert onze theologie niet dat de weigering van vergeving en verzoening een ernstiger kwaad is dan de schending van het celibaat? Het laatste is een zonde van zwakheid, het eerste schendt Gods wet en is een zonde van het verharde hart.”

Het was een vertrouwelijke brief (“Ik hoefde er niet beroemd mee te worden”), maar na het uitlekken heeft de 76-jarige Stecher er geen woord van teruggenomen, ook niet zijn uitgesproken voorkeur voor “een paus voor onze tijd die bovenal vriendelijkheid belichaamt”. De conservatieve leden van het Oostenrijkse bisschoppencollege hebben het hem zeer kwalijk genomen. Als emeritus kunnen ze hem weinig maken, maar aartsbisschop Schönborn (Wenen) erkende 'pijnlijk getroffen' te zijn. Eder (Salzburg) sprak van een 'wond in de kerk van Oostenrijk' en een 'steek in het hart van de paus'. De uiterst behoudende bisschop dr. K. Krenn (Sankt Pölten) eiste dat Stecher zijn 'fouten' toe zou geven. Bijval kreeg Stecher van zijn inmiddels aangetreden opvolger Alois Kothgasser en van de bisschoppen Aichern (Linz) en Iby (Eisenstadt). Bisschop Küng (Feldkirch) had eerder al in een neerbuigend-vriendelijke open brief Stecher terecht gewezen: deze had 'barmhartigheid' en 'waarheid' niet tegen elkaar mogen uitspelen, meende hij. Bisschop Weber (Graz), voorzitter van de bisschoppenconferentie, probeert het zaakje te sussen.

In zijn brief hekelde Stecher het feit dat volgens de Vaticaanse instructie geen preek altijd beter is dan een preek door een niet-gewijd persoon. Hij vergelijkt het met het onthouden van insuline aan diabetici omdat er geen verpleegkundige is, ook al is er wel een bekwame verpleeghulp. “Maar de kinderen van de wereld zijn verstandiger dan de kinderen van het licht.”

Aan het eind van zijn brief komt Stecher tot ontzetting van zijn critici met een toespeling op nog een ander bijbelcitaat: “Wij kunnen geen kerk hebben waarin degenen in de topposities voortdurend zich zorgen maken over elk vlekje in de ogen van de mensen in de plaatselijke gemeenschappen, maar helemaal niet voor de balk in hun eigen oog. (...) Ik vergelijk de tekorten van hen die de kerk leiden met de farizeeën die Jezus veroordeelde.”