Ontuchtpleger komt Ochten niet meer in

Van onze correspondent ARNHEM - Tot grote opluchting en vreugde van zijn slachtoffers en hun ouders mag de 20-jarige ontuchtpleger Henk van de rechter niet meer in zijn woonplaats Ochten terugkeren. Ook is het hem voor zeker drie jaar verboden contact te zoeken met zijn slachtoffers en mag hij zich niet in Ochten en wijde omgeving vertonen.

De vice-president van de rechtbank in Arnhem, J. Hooft Graafland, heeft dit gisteren bepaald in het kort geding dat vijf ouderparen tegen Henk hadden aangespannen. Voor zover bekend is het de eerste keer dat een rechter in een civiele procedure een vestigingsverbod aan een ontuchtpleger oplegt. Het ministerie van justitie noemt de uitspraak vanwege de vrijheidsbeperking “zeer opmerkelijk” en twijfelt of deze in een eventueel hoger beroep overeind blijft.

Met het straat-, contact- en vestigingsverbod wil de vice-president een confrontatie met slachtoffers en woedende dorpsbewoners voorkomen. “Dat dit een aanzienlijke beperking van zijn bewegingsvrijheid betekent, staat gezien de ernst van het door hem gepleegde seksueel misbruik niet in de weg”, motiveert de rechter zijn uitspraak. Hij vindt “de ernst van de psychische en emotionele schade bij de kinderen” en hun ouders en het belang van een “ongestoord verwerkingsproces” zwaarder wegen dan het recht van de dader om “zich vrijelijk te bewegen”. Volgens hoogleraar strafrecht T. Schalken is de uitspraak niet minder dan een doorbraak “omdat nu zo heel nadrukkelijk de belangen van de slachtoffers worden meegewogen”.

De enige concessie van de vice-president is dat de zwakbegaafde Henk zijn ouders in Ochten drie keer per jaar mag bezoeken, maar dan wel onder zeer strenge voorwaarden. Hij mag tijdens de reis en het bezoek (van maximaal twaalf uur) geen moment alleen worden gelaten en het ouderlijk huis niet uit.

De ouders van de slachtoffers reageerden gistermiddag in het paleis van justitie in Arnhem geëmotioneerd op het vonnis. “Dit is geweldig; een enorme opluchting. De vice-president heeft wel de geëiste periode van vijf jaar verlaagd naar drie jaar, maar gaf met zoveel woorden aan dat verlenging mogelijk is. Dat komt aan de orde als de misbruikte kinderen over drie jaar nog niet genezen zijn of als Henk weer in Ochten zou komen wonen en het risico bestaat dat hij zich opnieuw aan kinderen vergrijpt. Hij moet de acht bij het kort geding betrokken kinderen ieder vijfhonderd gulden schadevergoeding betalen.

De tot jeugd-tbs veroordeelde dader zou volgende week woensdag op puur formele gronden vrijkomen, namelijk omdat hij dan 21 jaar wordt. Deze omstreden bepaling is inmiddels uit het jeugdstrafrecht geschrapt. Vanwege de grote onrust in Ochten en dreigementen heeft Henk eind vorige week zelf ingestemd met het vrijwillig voortzetten van de behandeling in de jeugdinrichting 'De Harreveld'. Volgens de directie van de inrichting is Henk nog niet 'uitbehandeld' en de kans op herhaalde ontucht zeker niet uit te sluiten. Dat gegeven telt zwaar voor de rechter.

- Vervolg op pagina 3.

Belangen slachtoffer wegen steeds zwaarder VERVOLG VAN PAGINA 1

Mocht de dader niet meer vrijwillig meewerken aan zijn behandeling, dan heeft het Openbaar Ministerie het middel van gedwongen opname nog achter de hand. Dat kan worden toegepast als iemand een gevaar vormt voor de openbare orde. De procedure voor dwangopname is al in gang gezet door Henk psychiatrisch te laten onderzoeken. Op grond van het onderzoeksrapport kan de rechter besluiten om de ontuchtpleger gedwongen te laten opnemen, steeds voor een periode van zes maanden.

Burgemeester H. Zomerdijk is niet erg te spreken over de ongevraagde interventie van het OM in samenspraak met het ministerie van volksgezondheid. Die doorkruist de moeizaam bereikte vrijwillige medewerking van Henk aan verdere behandeling. “Het gaat weer net als met de watersnood. De ministeries zullen met de procedure ongetwijfeld de beste bedoelingen hebben, maar het komt voor ons op een hoogst ongelukkig moment.” Zomerdijk gaat ervan uit dat dwangopname pas aan de orde is als de ontuchtpleger niet meer meewerkt aan behandeling. Een woordvoerder van het ministerie van justitie bevestigt dit.

De uitspraak in kort geding past volgens hoogleraar strafrecht Schalken “in het beeld van deze tijd”. De belangen van slachtoffers wegen in de rechtspraak steeds zwaarder en daarvan is dit vonnis een aansprekend bewijs. “De rechter heeft een goede afweging gemaakt tussen de verschillende belangen; volstrekt legitiem en in het algemeen gesproken zeer toe te juichen zo lang er een eerlijk proces aan vooraf gegaan is”. Docent strafrecht M. Boelrijk, onlangs gepromoveerd op een onderzoek naar minderjarige zedendelinquenten, onderschrijft Schalkens oordeel. In zijn proefschrift pleit de VU-docent voor het adequaat reageren op seksueel afwijkend gedrag van minderjarigen. In het verlengde daarvan zou een gerichte behandeling moeten plaatsvinden. Dat blijkt in de praktijk nauwelijks te gebeuren. Ook in deze zaak heeft justitie zich terughoudend opgesteld. Voor ontucht kreeg Henk in 1992 een voorwaardelijke tuchtschoolstraf opgelegd. “Dat was geen effectieve sanctie. In de jaren daarna is de ontucht op grote schaal doorgegaan.”