Bewoners hebben het ijs gekoesterd als een pasgeboren baby

Van een onzer verslaggevers ACHLUM - En weer moet Achlum toekijken. Geen Elfstedentocht door het dorpje ten zuidwesten van Franeker, ook deze vijftiende keer niet. Net als alle voorgaande jaren hebben ze hoop gehad dat het ijs ten noorden van de lijn Harlingen-Franeker te slecht zou zijn om het kleurrijke peloton van zestienduizend schaatsers te laten passeren. En dat zij aan de beurt zouden zijn.

Maar in Sexbierum en Wijnaldum hebben ze het niet op zich laten zitten en is de ijsvloer geschaafd en gepoetst. De Sexbierumervaart ligt er prima bij. Er moet wel gekluund engeklauterd worden op dat traject, maar geen denken aan dat het Elfstedenbestuur voor de alternatieve route via Achlum en het naastgelegen Hitzum zou kiezen. “Ik had het ze verschrikkelijk graag gegund,” heeft voorzitter Henk Kroes in een openhartige bui laten vallen. “Maar het kon gewoon niet. Bij het Harinxmakanaal staan de schotsen rechtop tegen elkaar. En de Sexbierumervaart is gewoon prima.”

Elke winter wordt er wel even op gezinspeeld in Achlum: De Tocht der Tochten door hun dorp en dan wereldberoemd worden. Geloof maar dat iedereen valt voor dit plaatsje, met zijn knusse slootje en karakteristieke huisje. Het baantje op de Achlumervaart voert tussen hoge walkanten door, een ideaal plaatje. De eerste de beste amateurfotograaf waant zich hier een Anton Pieck.

Maar it sal net haeve in Achlum. Bijna iedereen had tegen de winter zijn bootje uit de vaart gehaald; daar lag het niet aan. En er was geveegd en gepleisterd en ook onder de bruggetjes had het bevroren water de lokale ijsmeesters toegelachen. Bij Payesyl, wereldplaats met een brug, twee sloten en een boerderij 'Ora et labora' (Bid en werk) was in elk geval op dat werken niets aan te merken geweest. Ze hadden het ijs gekoesterd als een pasgeboren baby. Tevergeefs. Tegen Sexbierum konden ze niet op, ook nu niet.

Heel even, in januari '86, hadden ze echt het idee dat ze aan de beurt waren. De nieuwe snelweg tussen Harlingen en Leeuwarden had de gebruikelijke route danig verstoord. Henk Kroes, toen nog de ijsmeester van de Elfstedentocht, was met zijn ijsboortje in Achlum gesignaleerd en de harten waren gaan bonzen. De middenstand zag de karavaan al komen, de tuinstoelen waren voor de dag gehaald.

Maar de dooi viel in, de tocht werd afgeblazen. En een maand later, toen het evenement toch doorging hadden ze de zaak op het andere tracé toch weer voor elkaar gekregen. Ze hadden het daar op hun fatsoen getrokken dat hun route niet in orde was geweest. Er was zelfs een oude Sexbierumer, naar Amerika geëmigreerd maar elke winter overgekomen naar zijn geboortedorp, die vuur gespuugd had. “Als het Achlum wordt, ga ik er 's nachts heen en smijt een steen door het ijs,” had hij gedreigd.

Maar het was niet nodig geweest. Dankzij de chocola en de snert die op hun route verkocht werd, kon de ijsclub van Sexbierum de kas weer spekken. En Achlum bracht de dag weer door voor de televisie. Net als vandaag.