opera

Herhalingen na Utrecht: een serie in oktober (o.a Amsterdam op 18 en 19) en in mei 1997, aanvangend 6 mei in Rotterdam.

Iedere organisatie mag natuurlijk zelf bepalen met wie het in zee wil, maar kortzichtig is het wel. Temeer daar het Festival Oude Muziek graag opera wil doen, maar er het geld niet voor heeft. Met de nieuwe 'Alcina'-productie, die nu één dag voor de opening van het festival in première ging in de Utrechtse Stadsschouwburg, had het festival in één keer de muffe nasmaak van de mislukte Hündel-opera's (een rampzalige 'Tamerlano' en een oersaaie 'Rodelinda', beide enkele jaren geleden concertant uitgevoerd) kunnen wegspoelen.

Geen opening dus van het Festival Oude Muziek, maar de Nationale Reisopera opende met 'Alcina' wel officieel het nieuwe operaseizoen in Nederland. Muzikaal droeg het Combattimento Consort onder leiding van Jan Willem de Vriend de voorstelling. 'Pomposa' schreef Hündel boven zijn ouverture en dat kwam bij De Vriend meteen met pracht en praal naar boven. Drie aria's, twee koren en de balletten had hij geschrapt, maar in de overvloed aan schitterende muziek die overbleef, wist De Vriend voor de ene verrassing na de andere te zorgen.

De Vriend gaat net als Nikolaus Harnoncourt te werk volgens het principe dat je de luisteraar bij de lurven moet pakken. De Vriends vrijheden in fraseringen (plotselinge legati, aanzwellende tonen, snijdende syncopen) en tempo (flitsende overgangen tussen recitatieven en aria's) waren misschien niet allemaal volgens de letter van de partituur, maar ze sorteerden steeds een maximum aan effect. Hier en daar klonk het donderdagavond nog wat ruw en onbezonnen, maar ruim drie uur Hündel à la De Vriend waren voorbij voor je er erg in had.

De zangers die De Vriend ter beschikking stonden, waren allen goed voorbereid op hun niet geringe taken. In die zangerskeuze openbaarde zich weer de hand van intendant Louwrens Langevoort, die jonge zangers een kans gaf. Karen Sourry (Morgana) en Etsuko Kanoh (Ruggiero) zongen eerder bij de Reisopera in Solers 'L'arbore di Diana', Patrick Henckens (Oronte) zong er eerder in 'Macbeth', Xenia Meijer (Bradamante) in 'Faust'. Op deze manier ontstaat echt een ensemblecultuur van zangers die zich in een operagezelschap kunnen ontwikkelen.

De 'jonge' garde werd met autoriteit aangevoerd door sopraan Elzbieta Szmytka in de rol van tovenares Alcina. Szmytka wist de uitersten aan emoties in de rol prachtig tot uitdrukking te brengen. Haar grote scène 'Ah! Ruggiero crudel' aan het slot van de tweede akte was schitterend van opbouw. Vlak daarvoor wist ze de zaal muisstil te krijgen in een aangrijpende vertolking van 'Ah! mio cor'.

De Japanse mezzo Kanoh maakte een overweldigende start met een zeer wendbare stem, maar in haar laatste aria (met tetterende hoornbegeleiding) ging het ergens mis, waardoor ze aan het eind haar stem grotendeels kwijt was. Het terzet vlak daarna (het enige ensemble in de opera) verliep daardoor heel anders dan Hündel het had opgeschreven.

De vocale bijdragen van Meijer, Sourry (een prachtig kwinkelerende Morgana), Romain Bischoff (Melisso) en Doerthe Sandmann (Oberto) stonden op een hoog peil. Speciale vermelding verdient de zeer slank en lenig gezongen tenorrol van Patrick Henckens.

Andrea Raabe (regie) en Saskia Zschoch (decors en kostuums) kozen voor een abstraherende aanpak, waarin verwijzingen naar Japanse rituelen verpakt waren. Niet opzienbarend, maar ook nergens storend. Mooi waren de zeepbellen die uit de lucht dwarrelden; Alcina's toverkunsten spatten later uiteen als een zeepbel. Mooi ook hoe Raabe in de laatste akte de spot dreef met de barokke wet van de exit-aria (een zanger mag na een virtuoze aria in de coulissen verdwijnen om applaus uit te lokken). Alle zeven zangers bleven voortdurend op het toneel en zongen om beurten hun aria's.

Een zeer aangenaam avondje uit dus. Bezoekers van het Festival Oude Muziek, die dit weekeinde voor bepaalde concerten achter het net vissen, kunnen hun vrije tijd op genoeglijke wijze opvullen met een bezoek aan deze 'Alcina'. Voor de voorstellingen op zaterdag- en zondagavond in de Utrechtse Stadsschouwburg (aanvang 19.30 uur) zijn nog voldoende kaarten verkrijgbaar.