Eén dag van soelaas in Eibergen is winst

Met kunst- en vliegwerk doen de vrijwilligers het minimum voor de vluchtelingen die buiten elke opvang vallen. Zo kan het niet langer, klagen ze, maar voor de Dublin-claimant is elke dag dat hij het redt er een.

Het middagmaal begint wat later omdat de menukeuze op de valreep is veranderd. Zuurkool, dachten de vrijwilligers, zullen de meesten toch wel lusten.

Dat pakt anders uit. In de bijkeuken van de kosterswoning zijn drie 'Dublin-claimanten' zelf druk bezig met een welriekende creatie van witte kool, aardappelen en gehakt. Om twee uur kan de groep aan tafel, in de vroegere kerkenraadskamer. “Morgen gaan ze zelf mee boodschappen doen. Dan zal het wel soepeler lopen”, verwacht vrijwilliger Egbert Nauta.

Het is in het Trefpunt bij de gereformeerde kerk in Eibergen voor iedereen wennen en op elkaar ingespeeld raken. “Het is vreemd, moeilijk, je weet niet waar je aan begint. Maar we hebben wel het gevoel: dit moet gewoon gebeuren. Zo lang zij er zijn, zijn wij er.”

Sinds woensdagavond brengt een groep Dublin-claimanten de dag door in het Trefpunt; aanvankelijk tien mensen en sinds gistermiddag vijftien. Aan het eind van de middag gaan ze naar een leegstaand kantoorgebouw in Eibergen waar ze overnachten.

Zonder deze opvang zouden de asielzoekers op straat staan. Hoewel de claimanten legaal in Nederland verblijven, wordt ze zelfs niet de minimale opvang geboden.

“We vangen deze mensen op humanitaire gronden op, maar uitdrukkelijk onder protest. Ze worden anders gedwongen om te bedelen en te stelen en dat kan niet”, zegt Cees de Groot, co"rdinator van de opvang.

In de hal van het Trefpunt bietst de 22-jarige Kosovaar Miklovan Martini een sigaret van een vrijwilliger. Hij vindt het 'nice' en 'good' in Eibergen en heeft groot respect voor de vrijwilligers. De claimanten hebben geleerd bij de dag te leven. De vrijwilligers proberen wat verder vooruit te kijken, maar veel langer dan een maand kan de opvang niet duren. “Dat is financieel en qua menskracht niet te doen”, zegt De Groot.

Dublin-claimanten heten zo naar het verdrag van Dublin. Daarin hebben de landen van de Europese Unie bepaald dat het eerste land dat een asielzoeker aandoet ook verantwoordelijk is voor de afhandeling van de procedure. Als ze naar een ander EU-land doorreizen, legt dat een claim neer bij het eerste land. Zo lang die claim in behandeling is, valt de asielzoeker onder de verantwoordelijkheid van het land waar hij of zij verblijft.

De Nederlandse overheid stelt wel allerlei eisen aan de Dublin-claimanten (niet doorreizen, maandelijkse meldingsplicht), maar biedt ze geen onderdak, ondanks de belofte in het regeerakkoord van 'sobere opvang'. Honderden asielzoekers dreigen op straat te komen staan. Zo goed en zo kwaad als het gaat, probeert onder meer de stichting Inlia voor opvang te zorgen. In verschillende plaatsen hebben kerken gehoor gegeven aan het verzoek om Dublin-claimanten op te vangen. Dat biedt voor de korte termijn beperkt soelaas.

“Met kunst- en vliegwerk gaat het nog, maar niet lang meer. Onze mogelijkheden zijn zeer beperkt”, zegt Inlia-directeur John van Tilborg. Inlia gaat binnenkort met de kerken overleggen hoe verder te gaan: blijven proberen de claimanten op te vangen of ze naar het Binnenhof in Den Haag brengen, “want daar hoort het probleem thuis”.

In het Trefpunt in Eibergen komt vrijdagmiddag nog een Bosnisch gezin met drie jonge kinderen aan. Ze zijn in Zevenaar op de trein gezet en 's avonds in Winterswijk gestrand. Daar hebben mensen zich over het gezin ontfermd en geregeld dat ze naar Eibergen konden. Co"rdinator Cees de Groot krijgt tranen in zijn ogen, van medelijden en van woede “dat zoiets in een beschaafd land kan gebeuren”. “Wij beseffen dat de overheid het moeilijk heeft met vluchtelingen en asielzoekers. Het is ook een immens probleem. Na de kerstnachtdienst in de hervormde kerk hebben gemeenteleden nog een brief gestuurd naar staatssecretaris Cohen om hem sterkte te wensen bij zijn beslissingen. Maar dit tart alles. Het is onmenselijk om mensen op straat te laten staan.”

De kerken van Eibergen en Rekken houden morgen (aan het begin van de Week van de eenheid van de kerken) een oecumenische dienst in de Pickerhal, een sporthal waar ruim duizend mensen in kunnen. Zoveel mensen verwacht De Groot ook wel, gezien de vele hulp en positieve reacties die de werkgroep tot nu toe heeft gekregen. “Als je in een winkel iets kleins komt kopen en ze horen dat het voor de asielzoekers is, zeggen ze vaak: neem maar mee.”

De bezoekers van de dienst kunnen morgen een protestbrief aan regering, parlement en politieke partijen ondertekenen waarin wordt aangedrongen op een humanere opvang.

Voor het Trefpunt trappen een paar jongens een balletje. Binnen staat een tafeltennis-tafel in de hal. Koster Mulder ruimt de tafel met hulp van de asielzoekers op. Vanavond is er weer een kerkelijke bijeenkomst en dan moet de hal leeg zijn. Per etmaal zijn alleen al acht vrijwilligers nodig om de groep te begeleiden. Ruim veertig mensen hebben zich opgegeven en daarnaast nog eens tien gastgezinnen. “De taal is het grootste probleem”, heeft vrijwilliger Nauta ervaren. De claimanten komen uit Rusland, Oekraïne, Joegoslavië, Sri Lanka, Bosnië en Liberia. Een enkeling spreekt wat Engels of Duits, maar de meesten alleen de eigen taal.

“Als het echt een probleem lijkt, kunnen we in Eibergen mensen bellen om te komen tolken.”

Aleksander (27) uit Rusland doet dat voor zijn taalgenoten. Hij is blij met de opvang. “Het is goed dat de mensen dit voor ons doen. Ze geven ons alles wat we nodig hebben om te eten en te slapen.”

Voor de alledaagse dingen communiceren vrijwilligers en claimanten met handen en voeten. De taal leren heeft geen zin omdat ze elk moment kunnen vertrekken, naar het land waar ze asiel hebben aangevraagd of 'met onbekende bestemming', de illegaliteit in.

Inlia-directeur Van Tilborg zegt nog: “Zo lang de kerken bijspringen, redden we het met de opvang. Elke dag dat je het redt, is een gewonnen dag.”