Verzekeren in Verenigde Staten vergt een hele stapel huiswerk

Aegon wordt door een grote aankoop de negende verzekeraar in de Verenigde Staten. Tegelijk verovert de Amerikaanse manier van verzekeren langzaam maar zeker ook Nederland.

Als de zaak geheel rond is, zal de Amerikaanse tak van Aegon volgens Robert McCraw, de interne bankier van Aegon, de helft van het bedrijf uitmaken. Aegon zal dan in omvang de negende plaats innemen op de Amerikaanse verzekeringsmarkt.

Zowel in Nederland als in de Verenigde Staten groeit de rol van verzekeraars en pensioenfondsen naarmate de rol van de overheid wordt teruggedrongen en de privatisering toeneemt. Tot enkele jaren geleden hadden de Amerikaanse verzekeraars te kampen met een probleem dat verzekeraars, commerciële- en investeringsbanken wettelijk een gescheiden bestaan moesten leiden. Dat was een regel die tot doel had monopolisering te voorkomen. De afgelopen jaren is die grens echter vervaagd. Het betekent voor Aegon dat het zich in Amerika zowel met beleggingen als verzekeringen kan bezighouden.

Consumptiemaatschappij

Er zijn aanzienlijke verschillen in de Nederlandse en Amerikaanse benadering van verzekeren. Amerika is een consumptiemaatschappij, terwijl in Nederland sparen als een deugd geldt. Dat de Nederlander zuiniger is dan de Amerikaan blijkt uit de spaar- en consumptiecijfers. De gemiddelde Nederlander spaart tien procent van zijn inkomen, terwijl dat voor de Amerikaan slechts drie procent is.

In Nederland is er voor pensioen- en levensverzekeringen dan ook een grotere markt per hoofd van de bevolking. Maar dat wordt in Amerika gecompenseerd door de veel grotere omvang van de markt. De Amerikaanse overheid heeft kennelijk liever dat mensen consumeren dan dat ze sparen. Want de aftrekbaarheid van de belasting van verzekeringspremies is zeer beperkt. Wel is het mogelijk het betalen van belasting over het opgebouwde kapitaal en de rente daarvan uit te stellen tot het moment van uitkering.

De Nederlandse verzekeringsconsument is vrij traditioneel ingesteld. Hij raadpleegt een verzekeringsagent en neemt weinig risico. Die Nederlandse verzekeringsagent is meestal een zelfstandige ondernemer die verzekeringsproducten van verschillende bedrijven aanbiedt.

Het afsluiten van een verzekering is voor de Amerikaanse consument ingewikkelder. Hij moet zelf aanbod en prijzen vergelijken. Dat komt omdat Amerikaanse verzekeringsagenten meestal voor een bepaald bedrijf werken. Om een totaal-beeld te krijgen moet de Amerikaanse consument daarom 'shoppen', zoals dat heet.

De grote verscheidenheid van prijzen en producten brengt met zich dat de Amerikaanse consument zelf meer huiswerk moet doen om een inzicht te krijgen. Hij kan daarbij professionele hulp krijgen, vooral als het om de betrouwbaarheid en kredietwaardigheid van de verzekeringsmaatschappij gaat. Die statistieken zijn openbaar en worden zorgvuldig bijgehouden. Er zijn kantoren die een keurig rapport kunnen opstellen over de 'rating' van de verzekeringsmaatschappij. Op die manier is de kieskeurige Amerikaan beter in staat het aanbod te vergelijken dan de Nederlandse consument die de neiging heeft af te gaan op alleen de bekende naam van de verzekeringsmaatschappij.

Met alle verschillen tussen de verzekeringscultuur in Nederland en de Verenigde Staten is er in Nederland sprake van een Amerikanisering van het verzekeringsbedrijf. In de eerste plaats neemt, net als in Amerika, de verscheidenheid van verzekeringsproducten toe. Ook in Nederland heeft het terugdringen van de verzorgingsstaat tot gevolg dat de burger meer verantwoordelijk neemt voor zijn eigen lot. Hij moet een groter risico dragen op het gebied van de arbeidsongeschiktheid, invaliditeit en ziektekosten.

Het dragen en nemen van risico's is iets waar de Amerikaanse consument al lang aan gewend is. Het werkt ook door in de levensverzekering- en pensioens-bedrijfstak. Steeds meer Amerikanen brengen hun spaarcentjes niet langer naar een pensioenfonds of levensverzekering, maar nemen het heft in eigen hand en gaan naar Wall Street. Daar zijn de winst-vooruitzichten veel groter.

Enorme vlucht

Vooral de afgelopen drie jaren heeft deze vorm van persoonlijke pensioen-opbouw een enorme vlucht genomen als gevolg van de grote koersstijgingen. De kleine Amerikaanse beleggers kunnen kiezen uit maar liefst 5 000 beleggingsfondsen. De Amerikaanse verzekeringsmaatschappijen hebben volgens Aegon-directeur McCraw op die trend onmiddellijk ingehaakt en bieden zelf ook hun eigen 'mutual funds' aan.

De consument kan bij de verzekeringsmaatschappij ook voor een mengvorm kiezen, waarbij hij een periodiek bedrag stort in het verzekeringsfonds, maar zelf wel meebeslist over de belegging van het kapitaal dat hij opbouwt. Een voorbeeld van die mengvorm van sparen, investeren en verzekeren zijn de zogenaamde 'fixed annuities'. De verzekerde betaalt een maandelijkse premie voor een soort van lijfrente. De hoogte van het eindbedrag staat niet van tevoren vast, maar hangt af van de manier waarop het geld wordt belegd.

Het is een vorm van levensverzekering die in Nederland niet bestaat, maar in Amerika een grote vlucht genomen heeft. Het is een van de weinige vormen van levensverzekering waarbij de premie wel aftrekbaar is van de belasting.