theater

Tournee t/m 3 maart.

De toneelschrijver Rob de Graaf heeft het scenario van Fassbinder vertaald. In een kleine toneelproductie spelen Carla Mulder, Mirjam van Dam, Roy Peters en Wouter Steenbergen dit scenario over de laatste levensdagen van de slachter Erwin Weishaupt, die uit liefde voor een man zich in Casablanca tot vrouw heeft laten opereren. Als Elvira zoekt zij vlak voor haar dood nog één keer de mensen op die haar droevige leven hebben bepaald: de vrouw met wie zij was getrouwd, hun kind, de hoeren uit het milieu waarin ze terechtkwam na haar operatie, en de geliefde Anton Saitz voor wie ze het allemaal gedaan heeft.

Saitz is een patserige, joodse huizenspeculant in Frankfurt am Main: de associatie met Fassbinders toneelstuk 'De stad, het vuil en de dood' dringt zich uiteraard onmiddellijk op. Maar 'In einem Jahr' is geen toneelstuk en wil dat ook niet worden in De Graafs vertaling, waarvan een gedeelte vanwege het andere medium ook niet gespeeld kan worden. Het is een navertelde geschiedenis van een peilloze depressie geworden. Ondanks de muziek van Mahler, ondanks prachtige teksten zoals het verhaal over het kerkhof waar op de grafstenen niet de jaartallen van iemands leven staan, maar de dagen of de uren dat de overleden persoon echte vriendschap heeft gekend, blijft de voorstelling een gebeuren dat bitter weinig indruk maakt.

Voor een deel ligt dat wellicht aan het houtenklazerig acteren van drie acteurs, terwijl het zwijgende spel van Steenbergen, bij tijd en wijle vergezeld van onduidelijke wanhoopsgestiek, ook niet onmiddellijk diepe dingen losmaakt. Maar wellicht is het gewoon het medium: toneel, voor deze eendimensionale verbeelding van de wanhoop verkeerd gekozen. Het dwingend oog van de camera ontbreekt, en daarmee de sfeer en de roes. Je moet voor een theatervoorstelling dan vanaf de grond opnieuw beginnen, en dat is hier niet gebeurd.