Bedrijfsleven Canada profiteert sterk van handelsakkoord Nafta

Van onze redactie economie AMSTERDAM - Baat het vrijhandelsakkoord Nafta Mexico? Is het akkoord voordelig voor de Verenigde Staten? De experts zijn het er, een jaar na het afsluiten van het akkoord, nog altijd niet over eens. Meer overeenstemming is er over het belang van Canada, de derde betrokken partij: dat land lijkt wel veel voordeel te hebben van Nafta.

De belangrijkste aanwijzing voor het succes van Nafta is de sterk gestegen handel tussen Canada en de Verenigde Staten. Vergeleken met vorig jaar steeg de export van Canada naar zijn zuiderbuur met liefst 21 procent. De groei van de Canadese economie, die vorig jaar 4,3 procent bedroeg, is voor een belangrijk deel te danken aan die exportgroei. Maar ook de VS profiteren van het slechten van een aantal tariefmuren. Jonathan Doh, woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van handel, voorspelt in het blad Business Week dat exporteurs een uitstekend jaar tegemoet gaan.

In 1988 tekenden de VS en Canada al een vrijhandelsakkoord dat later de basis zou worden voor Nafta. Sinds die tijd is de handel tussen beide buren met vijftig procent gestegen. Bovendien profiteert Canada van de lage stand van de (Canadese) dollar. Vooral voor Amerikaanse bedrijven kan het daardoor aantrekkelijk zijn om fabrieken in het nabijgelegen Canada neer te zetten. Volgens de Canadese associatie van autofabrikanten is het assembleren van een auto in Canada nu tot 25 procent goedkoper dan in de VS.

De grote angst in Canada dat bedrijven als gevolg van de vrijhandelsakkoorden en masse zouden verhuizen naar Mexico of naar goedkope delen van de VS, is vooralsnog niet uitgekomen. Hoewel een aantal bedrijven inderdaad zijn biezen heeft gepakt, lijkt de aantrekkingskracht van Canada alleen maar groeiende. Bijvoorbeeld op de auto-industrie. Zo investeerde Ford 900 miljoen dollar in zijn fabriek in Oakville, Ontario (Canada), waar minivans worden gemaakt. Negentig procent van die vans is bestemd voor de Amerikaanse markt. Chrysler, dat onlangs besloot een onderzoekscentrum in Ontario te bouwen, maakt eveneens veel minivans in Canada. Ook Toyota breidt fors uit in Ontario. Die extra produktie is geheel bestemd voor de VS. Canada produceert volgens Business Week 17 procent van alle auto's die in Canada en de VS worden gemaakt, terwijl de Canadese markt nog geen tien procent van de totale Noordamerikaanse automarkt uitmaakt.

Het ogenschijnlijke succes van de vrijhandelsakkoorden maakt de weg vrij voor verdergaande liberalisering van de handel tussen beide landen. Want hoewel er tussen 1988 en 1994 menig tariefmuur is geslecht, zijn er nog geregeld felle handelsoorlogjes tussen beide landen. Zo morren de Canadezen over beperking van hun export van suiker(waren) en klagen de VS over Canadese heffingen op Amerikaanse zuivel en eieren. Een jarenlang conflict over hout werd onlangs bijgelegd toen de VS vijfhonderd miljoen dollar aan binnengekomen importheffingen terugbetaalden aan Canada.

Een sector waar restricties nog een grote rol spelen, is de luchtvaart. Een uit 1966 daterend akkoord legt allerlei beperkingen op, waardoor veel Amerikaanse steden nog altijd geen non-stop verbindingen hebben met Canada. Een directe vlucht tussen de hoofdsteden Ottawa en Washington is bijvoorbeeld niet mogelijk.

Maar ook aan die restricties wordt inmiddels getornd. Deze week bezoekt de Amerikaanse president Clinton Ottawa. Eén van de dingen die hij hoopt te bereiken, is een nieuw open skies akkoord over het luchtverkeer.